Της Κατερίνας Εξαρχουλέα-Γεωργιλέα, από το βιβλίο της «ΓΕΥΣΕΙΣ ΜΑΝΗΣ», εκδόσεις «ΑΔΟΥΛΩΤΗ ΜΑΝΗ», Αθήνα 2002. Λιτά, υγιεινά και θρεπτικά είναι τα πατροπαράδοτα γλυκά της Μάνης, τα οποία, όσο κι αν ακούγεται παράξενο από τα αυτιά των ειδικών, έχουν πάντα για λιπαρό συστατικό το ελαιόλαδο, το θαυματουργό αυτό προϊόν το οποίο τόσο πολύ οι ιατρικές μελέτες εκθειάζουν για τις υγιεινές ιδιότητές του και που η φύση χάρισε πλουσιοπάροχα στους Μανιάτες. Θα αναφέρω δύο πολύ παλιές συνταγές, τις οποίες - ευτυχώς - μερικές Μανιάτισσες συνεχίζουμε να τις χρησιμοποιούμε μέχρι σήμερα. Τηγανίτες Το πιο αγαπητό λοιπόν είδος γλυκίσματος όλων των εποχών στη Μάνη, ήταν οι πρόχειρες τηγανίτες οι λεγόμενες "κουταλίδες". Χαράς ευαγγέλια για μικρούς και μεγάλους μέσα στο σπίτι, όταν ακουγόταν από το στόμα της μάνας η φράση "θα σας φτιάξω κουταλίδες". Περίμεναν με αληθινή λαχτάρα να τις γευθούν, διότι τα γλυκίσματα ήταν δυσεύρετα και η στέρηση αυτών μεγάλη, κυρίως για τα παιδιά. Με αλεύρι, νερό και λίγο αλάτι, ετοίμαζαν ένα χυλό πηκτό και με το κουτάλι της σούπας έριχναν κουταλιές από το μίγμα σε τηγάνι με καυτό λάδι, σε λίγα λεπτά τις γύριζαν και από την άλλη πλευρά να ροδίσουν και να φουσκώσουν, εν συνεχεία τις σερβίριζαν περιχυμένες με σιρόπι μελιού ή ζάχαρης ή ακόμα και με ζαχαρούχο γάλα αδιάλυτο. Κάποιοι προτιμούσαν την αλμυρή έκδοση τους και τις συνόδευαν με τυρί του τσοπάνη. Με την εύκολη και γρήγορη αυτή συνταγή έβρισκε λύση η νοικοκυρά στο πρόβλημα της γαστρονομικής ανάγκης για γλύκισμα σε εποχές που δεν υπήρχε ποικιλία υλικών και μαγειρικών σκευών. Αλλά και εμείς σήμερα που διαθέτουμε τα ανωτέρω, είναι πολύ ωφέλιμο να καταφεύγουμε σε τέτοιες υγιεινές και εύκολες συνταγές, που μας απομακρύνουν από τα πολυδιαφημισμένα, ακριβοπληρωμένα και ανθυγιεινά προϊόντα. Κουραμπιέδες Μια άλλη διαδεδομένη συνταγή είναι οι κουραμπιέδες της Μάνης, φτιαγμένοι με ελαιόλαδο φυσικά, και όχι με βούτυρο. Το προτιμούσαν αυτό το γλυκό διότι ήταν εύκολο γευστικό και το διατηρούσαν αρκετό καιρό στο ντουλάπι για οικογενειακή κατανάλωση αλλά και για κέρασμα του επισκέπτη. Για μια δόση, λοιπόν, βάζουμε σε μια λεκάνη 2 ποτήρια ελαιόλαδο, 1/3 ποτηριού ζάχαρη, 1 κουταλιά ξύσμα από φλούδα ώριμου πορτοκαλιού για να δώσει άρωμα και 1/2 ποτηριού ζεστή (40°) θολόστακτη. Ανακατεύουμε τα υλικά με το χέρι, πάντα προς την ίδια κατεύθυνση, σε λίγα λεπτά το μίγμα θα γίνει κρεμώδες, τότε προσθέτουμε 1 ποτήρι χονδροκομμένα αμύγδαλα ή καρύδια και τέλος ρίχνουμε το αλεύρι (περίπου 4 ποτήρια) σιγά - σιγά διότι η ζύμη σφίγγει απότομα, θα πλάσουμε τους κουραμπιέδες σε ό,τι σχήμα μας αρέσει, θα τους ψήσουμε σε μέτριο φούρνο για περίπου 30' και θα τους καλύψουμε με ζάχαρη άχνη, την οποία πάντα αφήνουμε να πέσει από σίτα, για να είναι αφράτη. |
Σάββατο 26 Νοεμβρίου 2011
Γεύσεις Μάνης!!!!! Με κουραμπιέδες και κουταλίδες.... ακριβώς έτσι όπως μας τα έφτιαχνε η γιαγιά!!!
Τρίτη 22 Νοεμβρίου 2011
Τα ήθη και έθιμα των Χριστουγέννων στην Ελλάδα μας! Το χθές και το σήμερα!
Οι ημέρες των εορτών είναι ημέρες αφιερωμένες στην παράδοση και τα βεβαίως στα ήθη και τα έθιμα, όπως και στις πατροπαράδοτες παραδόσεις.
Όπως είναι γνωστό, τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά εορτάζονται με ποικίλους τρόπους σε διάφορες περιοχές της χώρας.
Άλλωστε, τα ήθη και τα έθιμα του κάθε τόπου "χρωματίζουν" τις γιορτινές αυτές ημέρες και αποτελούν μία όαση χαράς για μικρούς και μεγάλους.
Ενδιαφέρον έχει η παρουσίαση εθίμων των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς από διάφορες περιοχές της χώρας μας.
Καρδίτσα: το "τάισμα της βρύσης" και το έθιμο της "γουρνοχαράς"
Μπορεί χρόνο με τον χρόνο τα πατροπαράδοτα ήθη και έθιμα να χάνονται, αλλά, σε πολλές περιοχές, ανάμεσα τους και ο Νομός Καρδίτσας, διατηρούνται ακόμη αρκετά και παραμένουν ζωντανά μέσα από το πέρασμα των χρόνων.
Ακόμη και σήμερα σε όλο το Νομό συναντά κανείς την αναβίωση των πατροπαράδοτων χριστουγεννιάτικων εθίμων του δωδεκαημέρου.
Παραμονές Χριστουγέννων 23 και 24 Δεκεμβρίου οι νοικοκυρές φτιάχνουν το χριστόψωμο με έναν σταυρό στην μέση καθώς και αυγοκουλούρες τις οποίες εν συνεχεία προσφέρουν σε ηλικιωμένους και παιδιά. Σε πολλά χωριά ακόμη του Νομού Καρδίτσας το βράδυ της 23ης Δεκεμβρίου συνεχίζουν να ρίχνουν θυμίαμα στα τζάκια εν αναμονή του αρχηγού Καλικάντζαρου. Το ίδιο γίνεται και την επόμενη ημέρα, καθώς έρχονται και οι υπόλοιποι καλικάντζαροι.
Τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων γίνεται το λεγόμενο "τάισμα" της βρύσης, κάτι που σε κάποια χωριά γίνεται παραμονή Πρωτοχρονιάς. Το έθιμο θέλει οι κοπέλες, να πηγαίνουν τα χαράματα των Χριστουγέννων στην πιο κοντινή βρύση "για να κλέψουν το "άκραντο νερό". Το λένε άκραντο, δηλαδή, αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σε όλη τη διαδρομή. Αλείφουν τις βρύσες του χωριού με βούτυρο και μέλι, με την ευχή όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι τον καινούργιο χρόνο και όπως γλυκό είναι το μέλι, έτσι γλυκιά να είναι και η ζωή τους. Για να έχουν καλή σοδειά, όταν φτάνουν εκεί, την "ταΐζουν" με διάφορες λιχουδιές, όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Μάλιστα, έλεγαν ότι όποια θα πήγαινε πρώτη στη βρύση, αυτή θα στεκόταν και η πιο τυχερή ολόκληρο το χρόνο.
Έπειτα ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, "κλέβουν νερό" και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό.
Με το ίδιο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.
Τα παιδιά ψάλλουν τα κάλαντα από σπίτι σε σπίτι είτε την παραμονή είτε ανήμερα των Χριστουγέννων. Παλαιότερα, τα παιδιά που έλεγαν τα κάλαντα από σπίτι σε σπίτι ήταν πολλά. Όμως, χρόνο με τον χρόνο όλο και λιγοστεύουν.
Την δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων, σε πολλά σημεία του νομού, γιορτάζουν την "γουρνοχαρά", καθώς την ημέρα εκείνη σφάζουν τα γουρούνια που έχουν θρέψει σχεδόν ένα χρόνο πριν.
Είναι χαρακτηριστικό το ότι από το χοιρινό δεν πάει χαμένο σχεδόν τίποτε. Το λίπος το λιώνουν και το χρησιμοποιούν στην μαγειρική, φτιάχνουν λουκάνικα ενώ τα παλιά χρόνια από το δέρμα του γουρουνιού έφτιαχναν παπούτσια τα οποία τα χρησιμοποιούσαν στα χωράφια, τα λεγόμενα "γουρνοτσάρουχα". Ακόμη, οι πιτσιρικάδες κατασκεύαζαν αυτοσχέδιες μπάλες.
Το έθιμο της "γουρνοχαράς" συνεχίζει να υφίσταται μέχρι και σήμερα, αμείωτο σε πολλά σημεία του Νομού. Κάθε χρόνο δε, διοργανώνεται ανάλογη εκδήλωση στην Πορτίτσα του Δήμου Μητρόπολης και το Φανάρι, έδρα του Δήμου Ιθώμης, τη δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων.
Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς οι περισσότερες νοικοκυρές του Νομού φτιάχνουν την βασιλόπιτα ή "αετόπιτα", στην οποία βάζουν μέσα κι ένα κέρμα. Αφού ο αφέντης του σπιτιού, βγάλει από ένα κομμάτι για τον Χριστό, την Παναγία και τον Άγιο Βασίλειο, τα μέλη της οικογένειας παίρνουν το δικό τους κομμάτι και αναζητούν σε αυτό το κέρμα.
Στις 5 Ιανουαρίου, παραμονές των Θεοφανίων, συναντάμε ακόμη και σήμερα τα Ρογκάτσια ή Ρογκατσάρια. Ένα έθιμο που οι ρίζες του χάνονται στην αρχαιότητα. Οι συμμετέχοντες στο έθιμο, ντυμένοι με προβιές ζώων και ζωσμένοι με κουδούνια, τριγυρίζουν το χωριό και λένε τα κάλαντα, διαφορετικά για τον καθένα, με διάθεση πειράγματος και σατιρισμού. Από πίσω ακολουθούν "ο γαμπρός με τη νύφη" και στο τέλος έρχεται ο "παπάς" που διώχνει αυτούς τους "καλικάντζαρους". Το έθιμο παραμένει ζωντανό στο Νεοχώρι, στο Μεσενικόλα, στο Μορφοβούνι και στο Κρυονέρι.
Σάμος: Χοιρινές τηγανιές, πηχτή και προβέντα
Τα έθιμα των Χριστουγέννων με το πέρασμα των χρόνων έχουν αρχίσει σιγά-σιγά να χάνονται με την μορφή που τηρούνταν από τους προγόνους μας.
Οι ξένες επιρροές έχουν τροποποιήσει κάποια από αυτά ή σε κάποιες περιπτώσεις τα έχουν καταργήσει.
Ωστόσο, σε πείσμα των καιρών στο νησί της Σάμου, κυρίως στα χωριά και τουλάχιστον οι γηραιότεροι τα τηρούν κατά γράμμα.
Πολλές είναι ακόμη οι νοικοκυρές που παρά τον φόρτο εργασίας -κυρίως οι νεότερες- τις παραμονές των Χριστουγέννων φτιάχνουν σπιτικά γλυκά: κουραμπιέδες, μελομακάρονα, μπακλαβά με σουσάμι & καρύδι και "κατάδες" [κάτι σαν κουραμπιέδες με γέμιση καρυδιού]. Οι γιαγιάδες λένε ότι τα γλυκά θα γλυκάνουν το νεογέννητο Χριστό.
Η γαλοπούλα στην Σάμο μαγειρεύεται τα τελευταία χρόνια σαν ξενόφερτο έθιμο. Παραδοσιακά, οι Σαμιώτες έχοντας χοιρίδια που εξέτρεφαν τα έσφαζαν παραμονές της μεγάλης εορτές και το κρέας το χρησιμοποιούσαν ως τις απόκριες, φυλαγμένο στα "κατώτα".
Το πρωί των Χριστουγέννων μετά την εκκλησία συνηθίζεται να γίνονται οι "χοιρινές τηγανιές" συνοδευμένες με κρασάκι για να ανοίξει η όρεξη, καθώς και "πηχτή" η οποία έχει γίνει από την παραμονή, η οποία είναι βρασμένο χοιρινό κρέας με μπόλικο λεμόνι, το οποίο αφήνουν να πήξει όλη τη νύχτα.
Το φαγητό που σερβίρεται στα περισσότερα, ακόμη και σήμερα, σπίτια της Σάμου είναι το σελινάτο χοιρινό.
Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς τα παιδιά από νωρίς λένε τα κάλαντα και με τα χρήματα που μαζεύουν πηγαίνουν στα μαγαζιά, προκειμένου να αγοράσουν τα δώρα τους.
Οι γυναίκες κάνουν πυρετώδεις προετοιμασίες για το τραπέζι του ρεβεγιόν, αλλά και της "προβέντας" που πρέπει να πάει στις πεθερές, στις κουμπάρες για την καλή χρονιά. Η "προβέντα" είναι ένα πιάτο με γλυκά που κρίνει πολλές φορές την νοικοκυροσύνη της Σαμιώτισσας, καθώς συνήθως συνοδεύεται και με την βασιλόπιτα που έχουν φτιάξει.
Το ρόδι είναι απαραίτητο για κάθε σαμιώτικο σπιτικό, καθώς οι οικογένειες το πρωί της Πρωτοχρονιάς μετά την εκκλησία θα το σπάσουν για να σκορπίσουν οι σπόροι του και να "γεμίσει" το σπίτι ευτυχία και υγεία.
Όποιος κάνει το ποδαρικό πρέπει να πάρει "μπουλιστρίνα" [χρήματα], την οποία περιμένουν τα παιδιά, επίσης από παππούδες, γιαγιάδες, θείες που θα πλαισιώσουν το μεσημέρι το τραπέζι.
Την παραμονή των Φώτων, παιδιά λένε τα κάλαντα, ενώ ανήμερα σε κάθε πόλη λειτουργεί μόνο μία εκκλησία και μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας σχηματίζεται πομπή για το λιμάνι όπου θα γίνει ο αγιασμός των υδάτων και ο Μητροπολίτης [στην πρωτεύουσα] ή ο παπάς θα ρίξει τον σταυρό. Όποιος τον πιάσει θεωρείται ο τυχερός της χρονιάς, παίρνει την ευλογία του ιερέα και μαζί του γυρνούν το μεσημέρι από σπίτι σε σπίτι για να μεταφέρουν την ευλογία του στους κατοίκους του νησιού.
Ανατολική Μακεδονία: Μωμόγεροι και σπόρδισμα των φύλλων
Τα ήθη και τα έθιμα ενός τόπου μαρτυρούν τις βαθύτερες ανησυχίες των ανθρώπων, όπως αυτές αποτυπώθηκαν στο πέρασμα των χρόνων. Στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μακεδονίας οι κάτοικοι -η πλειονότητα των οποίων έχουν τις ρίζες τους στον Πόντο και τη Μικρά Ασία- γνωρίζουν πώς να διατηρούν ζωντανές τις παραδόσεις κυρίως μέσα από τη νέα γενιά.
Από ολόκληρη την ανατολική Μακεδονία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πολιτιστική παράδοση του νομού Δράμας, με την πλούσια λαογραφία, τα ήθη τα έθιμα, τις γιορτές και τα διονυσιακά δρώμενα που πραγματοποιούνται όλες τις εποχές του χρόνου.
Οι Μωμόγεροι, ένα είδος λαϊκού παραδοσιακού θεάτρου, αναβιώνει στους Σιταγρούς και τα Πλατανιά, χωριά όπου υπάρχουν πρόσφυγες από τον Πόντο. Η ονομασία Μωμόγεροι προέρχεται από τις λέξεις μίμος και γέρος, από τις μιμητικές κινήσεις που κάνουν οι πρωταγωνιστές με μορφή γεροντικών προσώπων. Οι παραστάσεις πραγματοποιούνται όλο το Δωδεκαήμερο [Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά και Θεοφάνια].
Στο νησί της Θάσου οι οικογένειες κρατούν ένα πολύ παλιό έθιμο είναι το σπόρδισμα των φύλλων και γίνεται ως εξής: Κάθονται όλοι γύρω από το αναμμένο τζάκι, τραβούν την ανθρακιά [θράκα] προς τα έξω και ρίχνουν γύρω στα αναμμένα κάρβουνα, φύλλα ελιάς, βάζοντας στο νου τους από μία ευχή, χωρίς να την πουν στους άλλους. Όποιου το φύλλο γυρίσει περισσότερο, εκείνου θα πραγματοποιηθεί και η ευχή του.
Στο Δημοτικό Διαμέρισμα Μυρτοφύτου του Δήμου Ελευθερών στη δυτική ακτή του νομού Καβάλας, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς αναβιώνει ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία. Τα αγόρια που θα φύγουν στρατιώτες μέσα στη νέα χρονιά συγκεντρώνουν μεγάλες στοίβες από ξύλα στην πλατεία. Την παραμονή του νέου χρόνου θα ανάψουν μια εντυπωσιακή φωτιά ψέλνοντας τα κάλαντα. Στις δώδεκα ακριβώς, με το χτύπημα του ρολογιού της εκκλησίας, ξεκινάει ένα παραδοσιακό γλέντι με τσίπουρο και γλυκά.
Στην πόλη της Καβάλας, πολλοί κάτοικοι διατηρούν ακόμα κάποια από τα έθιμα που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, όπως το σπάσιμο του ροδιού μπροστά στην είσοδο του σπιτιού για καλή τύχη, αλλά και η μεταφορά μίας πέτρας -συνήθως από το μικρότερο μέλος της οικογένειας- στο εσωτερικό του σπιτιού για να είναι στέρεο το σπίτι και γερή ολόκληρη η οικογένεια τη νέα χρονιά.
Στο δημοτικό διαμέρισμα Ποδοχωρίου του Δήμου Ορφανού στα δυτικά του νομού Καβάλας, την πρώτη ημέρα κάθε νέου χρόνου διατηρούν ακόμα αναλλοίωτο το έθιμο του "ποδαρικού", όπου τα πιο μικρά παιδιά επισκέπτονται όλα τα σπίτια του οικισμού μπαίνοντας μέσα σε αυτά με το δεξί πόδι, λένε ευχές στους νοικοκύρηδες του σπιτιού και δέχονται γλυκά και δώρα.
Στα Άβδηρα της Ξάνθης, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς ορισμένες οικογένειες δε ζυμώνουν βασιλόπιτα, αλλά, ανοίγουν φύλλο και παρασκευάζουν μία πίτα με πράσο, κιμά και μπαχαρικό κύμινο. Μέσα στην πρασόπιτα βάζουν το φλουρί. Η πίτα ψήνεται σε παραδοσιακό ταψί το σινί και τα παλιότερα χρόνια σερβίρονταν πάνω σε χαμηλό ξύλινο τραπέζι, το σορβά.
Ηράκλειο: Σύγλινα και "Καλή Χέρα"
Πολλά και ενδιαφέροντα είναι τα έθιμα των Χριστουγέννων στο Ηράκλειο, αλλά και γενικότερα στην Κρήτη τα περισσότερα των οποίων διατηρούνται και στις ημέρες μας.
Παλιότερα ήταν έθιμο να μεγαλώνει κάθε οικογένεια στο χωριό ένα γουρούνι, το «χοίρο», όπως το έλεγαν, ο οποίος σφάζονταν την παραμονή των Χριστουγέννων, κι ήταν το κύριο Χριστουγεννιάτικο έδεσμα.
Το χοίρο τον έσφαζαν την ημέρα των Αγίων Δέκα και έφτιαχναν:
- λουκάνικα,
- απάκια,
- πηχτή η τσιλαδιά,
- σύγλινα, (δηλαδή το κρέας του γουρουνιού κομμένο σε μικρά κομμάτια, που το έψηναν και το έβαζαν σε μεγάλα δοχεία και το κάλυπταν με το λιωμένο λίπος του ζώου,
- ομαθιές, τα έντερα του χοίρου γεμισμένα με ρύζι, σταφίδες και κομματάκια συκώτι,
- τσιγαρίδες, κομμάτια μαγειρεμένου λίπους με μπαχαρικά που το έτρωγαν με ζυμωτό ψωμί για κολατσιό, όταν μάζευαν τις ελιές.
Όμως, και σήμερα πολλοί στα χωριά ανατρέφουν γουρούνια τα οποία τα σφάζουν παραμονές των Χριστουγέννων.
Το Χριστόψωμο, το φτιάχνουν οι γυναίκες με ιδιαίτερη φροντίδα και υπομονή. Το ζύμωμα είναι μια ιεροτελεστία.
Χρησιμοποιούν, ψιλοκοσκινισμένο αλεύρι, ροδόνερο, μέλι, σουσάμι, κανέλα και γαρίφαλα. Πλάθουν το ζυμάρι και παίρνουν τη μισή ζύμη και φτιάχνουν μια κουλούρα. Με την υπόλοιπη φτιάχνουν σταυρό με λουρίδες από τη ζύμη. Στο κέντρο βάζουν ένα άσπαστο καρύδι. Στην υπόλοιπη επιφάνεια σχεδιάζουν σχήματα με το μαχαίρι ή με το πιρούνι, όπως λουλούδια, φύλλα, καρπούς, πουλάκια.
Για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι, το Χριστόψωμο είναι ευλογημένο ψωμί. Το κόβουν ανήμερα τα Χριστούγεννα, δίνοντας πολλές ευχές. Παλαιότερα στην Κρήτη τα ζώα είχαν μερίδα και στο Χριστόψωμο. Οι Κρητικοί το Χριστόψωμο, το ανακάτευαν με τα πίτουρα και το έδιναν στα ζώα να το φάνε, για να ευλογηθούν κι αυτά.
Γλυκίσματα: Τα παραδοσιακά γλυκά των εορτών είναι τα Χριστόψωμα, τα μελομακάρονα, οι κουραμπιέδες, τα σαρίκια, οι λουκουμάδες, οι γλυκοκουλούρες, η Βασιλόπιτα. Τα μελομακάρονα βουτιούνται σε μέλι και πασπαλίζονται με κοπανισμένο καρύδι, σησάμι και κανέλα. Οι κουραμπιέδες έχουν αγνό βούτυρο, ρακί, αμύγδαλα, ζάχαρη άχνη. Η ζάχαρη συμβολίζει τα χιονισμένα βουνά της εποχής. Τα σαρίκια είναι από φύλλο ζύμης, τηγανίζονται σε καυτό λάδι και πασπαλίζονται με κανέλα και σησάμι. Τα ξεροτήγανα είναι περίπου ίδια με τα σαρίκια, αλλά, τυλίγονται στα δάκτυλα.
Το ποδαρικό: Πρόκειται για ένα έθιμο που διατηρείται χρόνια. Ο πρώτος άνθρωπος που θα πατήσει με το πόδι του [ποδαρικό] στο σπίτι μετά την είσοδο του νέου χρόνου, πρέπει να είναι τυχερός για να φέρει τύχη στο σπίτι και να πατήσει πρώτα με το δεξί του πόδι για να πάνε όλα δεξιά δηλ. καλά.
Επίσης, την ημέρα της Πρωτοχρονιάς μεταφέρουν νερό από τη βρύση στο σπίτι και ο νοικοκύρης λέει: «Όπως τρέχει τούτο το νερό έτσι να τρέχουν και τα καλά στο σπίτι μου».
Ακόμη ο νοικοκύρης μεταφέρει μια πέτρα στο σπίτι λέγοντας: «Όπως είναι γερή τούτη η πέτρα έτσι να είναι γερό και το σπίτι μου». Σε ορισμένα μέρη του Ηρακλείου, την πρωτοχρονιά συνηθίζεται η οικογένεια να πηγαίνει στην εκκλησία. Μαζί τους παίρνουν μια εικόνα του σπιτιού, η οποία αφού λειτουργηθεί θα κάνει το ποδαρικό στο σπίτι.
Τα κάλαντα: Πρόκειται για τα Παραδοσιακά κρητικά κάλαντα Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς.
Με αυτά και με την Κρητική διάλεκτο μνημονεύουν τα γεγονότα των εορτών, καταλήγουν με ευχές για τον νοικοκύρη του σπιτιού και λέγονται την παραμονή της κάθε γιορτής, συνήθως από παιδιά που γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι και τα τραγουδούν κρατώντας τρίγωνα, λύρες και λαούτα.
Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω απόσπασμα από Κρητικά Κάλαντα: Ταχειά ταχειά ν'αρχιχρονιά κι αρχή του Γεναρίου
αύριο ξημερώνεται τ' αγίου Βασιλείου.
Πρώτα που βγήκεν ο Χριστός
-άγιος και πνευματικός-
στη γη να περπατήσει
βγήκε και χαιρέτησε όλους τους ζευγολάτες.
Τον πρώτο που χαιρέτησε ήτον Άγιο Βασίλης
-Καλώς τα κάνεις Βασιλειό, καλόν ζευγάριν έχεις
Η «καλή χέρα» Την πρωτοχρονιά οι παππούδες και οι στενοί συγγενείς δίνουν στα παιδιά την «καλή χέρα», δηλαδή,κάποιο χρηματικό ποσόν. Έθιμο που διατηρείται μέχρι και σήμερα.
Η μπουγάτσα Στο Ηράκλειο υπάρχει και το έθιμο της μπουγάτσας, όπου οι κάτοικοι καταναλώνουν ανήμερα της Πρωτοχρονιάς μεγάλες ποσότητες μπουγάτσας, θέλοντας να είναι γλυκιά η πρώτη τους γεύση. Μάλιστα,σε όλους τους δρόμου του Ηρακλείου την παραμονή της Πρωτοχρονιάς έχουν στηθεί υπαίθριοι πάγκοι για την διανομή μπουγάτσας.
Χανιά: ε ευλάβεια στη σπηλιά του Αϊ Γιάννη...
Ζωντανή μέχρι και σήμερα, που πολλά έχουν αλλάξει, παραμένει στα Χανιά όπως και σε όλη τη Κρήτη η παράδοση, η οποία δίνει ένα ιδιαίτερο χρώμα στην γιορτή των Χριστουγέννων.
Οι κρητικοί, άνθρωποι της "τάβλας" και της παράδοσης, διατηρούν ήθη και έθιμα, που ακόμα και νέοι άνθρωποι κυρίως στην ύπαιθρο τηρούν με ευλάβεια...
Τα παραδοσιακά κάλαντα την παραμονή των Χριστουγέννων φέρνουν στους δρόμους πόρτα-πόρτα κυρίως τα παιδιά, που πριν από χρόνια μπορεί να έπαιρναν από το χέρι του νοικοκύρη και της νοικοκυράς έναν κουραμπιέ, ένα μελομακάρονο και αβγά και κουλούρες, αλλά, σήμερα εναρμονισμένοι στο πνεύμα των καιρών βγαίνουν στους δρόμους για να τα πουν, με την προσμονή να εξασφαλίσουν το χαρτζιλίκι τους.
Η εικόνα δεν αλλάζει, όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Ομάδες παιδιών κρατώντας το παραδοσιακό τρίγωνο, την κρητική λύρα και άλλα μουσικά όργανα, χτυπούν τις πόρτες από νωρίς το πρωί μέχρι και αργά το βράδυ.
Στο εσωτερικό των σπιτιών, ημέρες πριν έχει στολιστεί το δέντρο των Χριστουγέννων, ενώ στις πόρτες πολλών σπιτιών κρέμεται το Χριστουγεννιάτικο στεφάνι. Πάντως, ο στολισμός σήμερα είναι διαφορετικός σε σχέση με άλλες εποχές, αφού τα περισσότερα σπίτια μέσα και έξω κοσμούν τα πολύχρωμα λαμπιόνια.
Στο τραπέζι του σπιτιού απαραίτητα εδώ και πολλά χρόνια διατηρούνται τα μελομακάρονα και οι κουραμπιέδες, που ακόμα και σήμερα πολλές νοικοκυρές εξακολουθούν να παρασκευάζουν στο σπίτι, όπως επίσης, τα αυγοκαλάμαρα τα συναντά κανείς σε πολλά σπίτια.
Η νηστεία του 40ήμερου τηρείται ακόμα και σήμερα ευλαβικά, ενώ οι εκκλησίες και οι ναοί κατακλύζονται από πιστούς. Στην σπηλιά του Αϊ Γιάννη στη Μαραθοκεφάλα Κισάμου την παραμονή των Χριστουγέννων τελείται Αρχιερατική θεία λειτουργία.
Η αναπαράσταση της φάτνης όπου γεννήθηκε ο Χριστός με πρόβατα, βοσκούς φωτιές, σήμαντρα και το αστέρι να λάμπει στην κορυφή της σπηλιάς δίνουν ιδιαίτερο χρώμα.
Στις κουζίνες των σπιτιών τα σύγκλινα, το χοιρινό, τα εντόσθια στο τηγάνι, το ζυμωτό ψωμί, το βραστό, το Κρητικό πιλάφι, "κυριαρχούν" της γαλοπούλας.
Παλαιότερα, από την παραμονή των Χριστουγέννων οι γεωργοί, οι βοσκοί και οι ναυτικοί έλεγαν "πώς παλεύουν οι καιροί, και οι αέρηδες ποιος θα γεννηθεί και ποιος θα βαπτισθεί".
Οποίος γεννηθεί, δηλαδή, όποιος υπερισχύσει και βγει νικητής την ημέρα των Χριστουγέννων, αυτός θα υπερισχύσει μέχρι και τα φώτα, αλλά και ολόκληρο τον καινούριο χρόνο.
Πιο παλιά, το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων έκοβαν κλαδιά και βλαστούς οι νοικοκυρές και κόρες και τα πήγαιναν στο σπίτι. Τα έβαζαν σε ποτήρι με νερό και προσμονούσαν να ανθίσουν.
Το προζύμι, το Χριστόψωμο είχαν ξεχωριστή θέση σε κάθε σπίτι, ενώ και το " ανάθρεμμα" του χοίρου που σφάζονταν την παραμονή, κυριαρχούσε στα περισσότερα χωριά.
Την δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων από το κρέας του χοίρου παρασκεύαζαν λουκάνικα, απάκια, πηχτή, σύγκλινο, ομαθιές και τσιγαρίδες.
Το "ακοίμητο" τζάκι με τα μεγάλα κούτσουρα [ξύλα], εξακολουθεί και στις ημέρες μας να δίνει τον τόνο μιας γιορτής οικογενειακής, που όλοι αναζητούν την ευτυχία της γέννησης του νέου χρόνου που έρχεται.
Οι παλαιότεροι έλεγαν πώς μέσα από την αθρακιά -την στάχτη- μπορούσαν να μαντέψουν τα μελλούμενα.
Πηγή:http://www.ert.gr
Όπως είναι γνωστό, τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά εορτάζονται με ποικίλους τρόπους σε διάφορες περιοχές της χώρας.
Άλλωστε, τα ήθη και τα έθιμα του κάθε τόπου "χρωματίζουν" τις γιορτινές αυτές ημέρες και αποτελούν μία όαση χαράς για μικρούς και μεγάλους.
Ενδιαφέρον έχει η παρουσίαση εθίμων των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς από διάφορες περιοχές της χώρας μας.
Καρδίτσα: το "τάισμα της βρύσης" και το έθιμο της "γουρνοχαράς"
Μπορεί χρόνο με τον χρόνο τα πατροπαράδοτα ήθη και έθιμα να χάνονται, αλλά, σε πολλές περιοχές, ανάμεσα τους και ο Νομός Καρδίτσας, διατηρούνται ακόμη αρκετά και παραμένουν ζωντανά μέσα από το πέρασμα των χρόνων.
Ακόμη και σήμερα σε όλο το Νομό συναντά κανείς την αναβίωση των πατροπαράδοτων χριστουγεννιάτικων εθίμων του δωδεκαημέρου.
Παραμονές Χριστουγέννων 23 και 24 Δεκεμβρίου οι νοικοκυρές φτιάχνουν το χριστόψωμο με έναν σταυρό στην μέση καθώς και αυγοκουλούρες τις οποίες εν συνεχεία προσφέρουν σε ηλικιωμένους και παιδιά. Σε πολλά χωριά ακόμη του Νομού Καρδίτσας το βράδυ της 23ης Δεκεμβρίου συνεχίζουν να ρίχνουν θυμίαμα στα τζάκια εν αναμονή του αρχηγού Καλικάντζαρου. Το ίδιο γίνεται και την επόμενη ημέρα, καθώς έρχονται και οι υπόλοιποι καλικάντζαροι.
Τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων γίνεται το λεγόμενο "τάισμα" της βρύσης, κάτι που σε κάποια χωριά γίνεται παραμονή Πρωτοχρονιάς. Το έθιμο θέλει οι κοπέλες, να πηγαίνουν τα χαράματα των Χριστουγέννων στην πιο κοντινή βρύση "για να κλέψουν το "άκραντο νερό". Το λένε άκραντο, δηλαδή, αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σε όλη τη διαδρομή. Αλείφουν τις βρύσες του χωριού με βούτυρο και μέλι, με την ευχή όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι τον καινούργιο χρόνο και όπως γλυκό είναι το μέλι, έτσι γλυκιά να είναι και η ζωή τους. Για να έχουν καλή σοδειά, όταν φτάνουν εκεί, την "ταΐζουν" με διάφορες λιχουδιές, όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Μάλιστα, έλεγαν ότι όποια θα πήγαινε πρώτη στη βρύση, αυτή θα στεκόταν και η πιο τυχερή ολόκληρο το χρόνο.
Έπειτα ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, "κλέβουν νερό" και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό.
Με το ίδιο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.
Τα παιδιά ψάλλουν τα κάλαντα από σπίτι σε σπίτι είτε την παραμονή είτε ανήμερα των Χριστουγέννων. Παλαιότερα, τα παιδιά που έλεγαν τα κάλαντα από σπίτι σε σπίτι ήταν πολλά. Όμως, χρόνο με τον χρόνο όλο και λιγοστεύουν.
Την δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων, σε πολλά σημεία του νομού, γιορτάζουν την "γουρνοχαρά", καθώς την ημέρα εκείνη σφάζουν τα γουρούνια που έχουν θρέψει σχεδόν ένα χρόνο πριν.
Είναι χαρακτηριστικό το ότι από το χοιρινό δεν πάει χαμένο σχεδόν τίποτε. Το λίπος το λιώνουν και το χρησιμοποιούν στην μαγειρική, φτιάχνουν λουκάνικα ενώ τα παλιά χρόνια από το δέρμα του γουρουνιού έφτιαχναν παπούτσια τα οποία τα χρησιμοποιούσαν στα χωράφια, τα λεγόμενα "γουρνοτσάρουχα". Ακόμη, οι πιτσιρικάδες κατασκεύαζαν αυτοσχέδιες μπάλες.
Το έθιμο της "γουρνοχαράς" συνεχίζει να υφίσταται μέχρι και σήμερα, αμείωτο σε πολλά σημεία του Νομού. Κάθε χρόνο δε, διοργανώνεται ανάλογη εκδήλωση στην Πορτίτσα του Δήμου Μητρόπολης και το Φανάρι, έδρα του Δήμου Ιθώμης, τη δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων.
Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς οι περισσότερες νοικοκυρές του Νομού φτιάχνουν την βασιλόπιτα ή "αετόπιτα", στην οποία βάζουν μέσα κι ένα κέρμα. Αφού ο αφέντης του σπιτιού, βγάλει από ένα κομμάτι για τον Χριστό, την Παναγία και τον Άγιο Βασίλειο, τα μέλη της οικογένειας παίρνουν το δικό τους κομμάτι και αναζητούν σε αυτό το κέρμα.
Στις 5 Ιανουαρίου, παραμονές των Θεοφανίων, συναντάμε ακόμη και σήμερα τα Ρογκάτσια ή Ρογκατσάρια. Ένα έθιμο που οι ρίζες του χάνονται στην αρχαιότητα. Οι συμμετέχοντες στο έθιμο, ντυμένοι με προβιές ζώων και ζωσμένοι με κουδούνια, τριγυρίζουν το χωριό και λένε τα κάλαντα, διαφορετικά για τον καθένα, με διάθεση πειράγματος και σατιρισμού. Από πίσω ακολουθούν "ο γαμπρός με τη νύφη" και στο τέλος έρχεται ο "παπάς" που διώχνει αυτούς τους "καλικάντζαρους". Το έθιμο παραμένει ζωντανό στο Νεοχώρι, στο Μεσενικόλα, στο Μορφοβούνι και στο Κρυονέρι.
Σάμος: Χοιρινές τηγανιές, πηχτή και προβέντα
Τα έθιμα των Χριστουγέννων με το πέρασμα των χρόνων έχουν αρχίσει σιγά-σιγά να χάνονται με την μορφή που τηρούνταν από τους προγόνους μας.
Οι ξένες επιρροές έχουν τροποποιήσει κάποια από αυτά ή σε κάποιες περιπτώσεις τα έχουν καταργήσει.
Ωστόσο, σε πείσμα των καιρών στο νησί της Σάμου, κυρίως στα χωριά και τουλάχιστον οι γηραιότεροι τα τηρούν κατά γράμμα.
Πολλές είναι ακόμη οι νοικοκυρές που παρά τον φόρτο εργασίας -κυρίως οι νεότερες- τις παραμονές των Χριστουγέννων φτιάχνουν σπιτικά γλυκά: κουραμπιέδες, μελομακάρονα, μπακλαβά με σουσάμι & καρύδι και "κατάδες" [κάτι σαν κουραμπιέδες με γέμιση καρυδιού]. Οι γιαγιάδες λένε ότι τα γλυκά θα γλυκάνουν το νεογέννητο Χριστό.
Η γαλοπούλα στην Σάμο μαγειρεύεται τα τελευταία χρόνια σαν ξενόφερτο έθιμο. Παραδοσιακά, οι Σαμιώτες έχοντας χοιρίδια που εξέτρεφαν τα έσφαζαν παραμονές της μεγάλης εορτές και το κρέας το χρησιμοποιούσαν ως τις απόκριες, φυλαγμένο στα "κατώτα".
Το πρωί των Χριστουγέννων μετά την εκκλησία συνηθίζεται να γίνονται οι "χοιρινές τηγανιές" συνοδευμένες με κρασάκι για να ανοίξει η όρεξη, καθώς και "πηχτή" η οποία έχει γίνει από την παραμονή, η οποία είναι βρασμένο χοιρινό κρέας με μπόλικο λεμόνι, το οποίο αφήνουν να πήξει όλη τη νύχτα.
Το φαγητό που σερβίρεται στα περισσότερα, ακόμη και σήμερα, σπίτια της Σάμου είναι το σελινάτο χοιρινό.
Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς τα παιδιά από νωρίς λένε τα κάλαντα και με τα χρήματα που μαζεύουν πηγαίνουν στα μαγαζιά, προκειμένου να αγοράσουν τα δώρα τους.
Οι γυναίκες κάνουν πυρετώδεις προετοιμασίες για το τραπέζι του ρεβεγιόν, αλλά και της "προβέντας" που πρέπει να πάει στις πεθερές, στις κουμπάρες για την καλή χρονιά. Η "προβέντα" είναι ένα πιάτο με γλυκά που κρίνει πολλές φορές την νοικοκυροσύνη της Σαμιώτισσας, καθώς συνήθως συνοδεύεται και με την βασιλόπιτα που έχουν φτιάξει.
Το ρόδι είναι απαραίτητο για κάθε σαμιώτικο σπιτικό, καθώς οι οικογένειες το πρωί της Πρωτοχρονιάς μετά την εκκλησία θα το σπάσουν για να σκορπίσουν οι σπόροι του και να "γεμίσει" το σπίτι ευτυχία και υγεία.
Όποιος κάνει το ποδαρικό πρέπει να πάρει "μπουλιστρίνα" [χρήματα], την οποία περιμένουν τα παιδιά, επίσης από παππούδες, γιαγιάδες, θείες που θα πλαισιώσουν το μεσημέρι το τραπέζι.
Την παραμονή των Φώτων, παιδιά λένε τα κάλαντα, ενώ ανήμερα σε κάθε πόλη λειτουργεί μόνο μία εκκλησία και μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας σχηματίζεται πομπή για το λιμάνι όπου θα γίνει ο αγιασμός των υδάτων και ο Μητροπολίτης [στην πρωτεύουσα] ή ο παπάς θα ρίξει τον σταυρό. Όποιος τον πιάσει θεωρείται ο τυχερός της χρονιάς, παίρνει την ευλογία του ιερέα και μαζί του γυρνούν το μεσημέρι από σπίτι σε σπίτι για να μεταφέρουν την ευλογία του στους κατοίκους του νησιού.
Ανατολική Μακεδονία: Μωμόγεροι και σπόρδισμα των φύλλων
Τα ήθη και τα έθιμα ενός τόπου μαρτυρούν τις βαθύτερες ανησυχίες των ανθρώπων, όπως αυτές αποτυπώθηκαν στο πέρασμα των χρόνων. Στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μακεδονίας οι κάτοικοι -η πλειονότητα των οποίων έχουν τις ρίζες τους στον Πόντο και τη Μικρά Ασία- γνωρίζουν πώς να διατηρούν ζωντανές τις παραδόσεις κυρίως μέσα από τη νέα γενιά.
Από ολόκληρη την ανατολική Μακεδονία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πολιτιστική παράδοση του νομού Δράμας, με την πλούσια λαογραφία, τα ήθη τα έθιμα, τις γιορτές και τα διονυσιακά δρώμενα που πραγματοποιούνται όλες τις εποχές του χρόνου.
Οι Μωμόγεροι, ένα είδος λαϊκού παραδοσιακού θεάτρου, αναβιώνει στους Σιταγρούς και τα Πλατανιά, χωριά όπου υπάρχουν πρόσφυγες από τον Πόντο. Η ονομασία Μωμόγεροι προέρχεται από τις λέξεις μίμος και γέρος, από τις μιμητικές κινήσεις που κάνουν οι πρωταγωνιστές με μορφή γεροντικών προσώπων. Οι παραστάσεις πραγματοποιούνται όλο το Δωδεκαήμερο [Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά και Θεοφάνια].
Στο νησί της Θάσου οι οικογένειες κρατούν ένα πολύ παλιό έθιμο είναι το σπόρδισμα των φύλλων και γίνεται ως εξής: Κάθονται όλοι γύρω από το αναμμένο τζάκι, τραβούν την ανθρακιά [θράκα] προς τα έξω και ρίχνουν γύρω στα αναμμένα κάρβουνα, φύλλα ελιάς, βάζοντας στο νου τους από μία ευχή, χωρίς να την πουν στους άλλους. Όποιου το φύλλο γυρίσει περισσότερο, εκείνου θα πραγματοποιηθεί και η ευχή του.
Στο Δημοτικό Διαμέρισμα Μυρτοφύτου του Δήμου Ελευθερών στη δυτική ακτή του νομού Καβάλας, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς αναβιώνει ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία. Τα αγόρια που θα φύγουν στρατιώτες μέσα στη νέα χρονιά συγκεντρώνουν μεγάλες στοίβες από ξύλα στην πλατεία. Την παραμονή του νέου χρόνου θα ανάψουν μια εντυπωσιακή φωτιά ψέλνοντας τα κάλαντα. Στις δώδεκα ακριβώς, με το χτύπημα του ρολογιού της εκκλησίας, ξεκινάει ένα παραδοσιακό γλέντι με τσίπουρο και γλυκά.
Στην πόλη της Καβάλας, πολλοί κάτοικοι διατηρούν ακόμα κάποια από τα έθιμα που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, όπως το σπάσιμο του ροδιού μπροστά στην είσοδο του σπιτιού για καλή τύχη, αλλά και η μεταφορά μίας πέτρας -συνήθως από το μικρότερο μέλος της οικογένειας- στο εσωτερικό του σπιτιού για να είναι στέρεο το σπίτι και γερή ολόκληρη η οικογένεια τη νέα χρονιά.
Στο δημοτικό διαμέρισμα Ποδοχωρίου του Δήμου Ορφανού στα δυτικά του νομού Καβάλας, την πρώτη ημέρα κάθε νέου χρόνου διατηρούν ακόμα αναλλοίωτο το έθιμο του "ποδαρικού", όπου τα πιο μικρά παιδιά επισκέπτονται όλα τα σπίτια του οικισμού μπαίνοντας μέσα σε αυτά με το δεξί πόδι, λένε ευχές στους νοικοκύρηδες του σπιτιού και δέχονται γλυκά και δώρα.
Στα Άβδηρα της Ξάνθης, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς ορισμένες οικογένειες δε ζυμώνουν βασιλόπιτα, αλλά, ανοίγουν φύλλο και παρασκευάζουν μία πίτα με πράσο, κιμά και μπαχαρικό κύμινο. Μέσα στην πρασόπιτα βάζουν το φλουρί. Η πίτα ψήνεται σε παραδοσιακό ταψί το σινί και τα παλιότερα χρόνια σερβίρονταν πάνω σε χαμηλό ξύλινο τραπέζι, το σορβά.
Ηράκλειο: Σύγλινα και "Καλή Χέρα"
Πολλά και ενδιαφέροντα είναι τα έθιμα των Χριστουγέννων στο Ηράκλειο, αλλά και γενικότερα στην Κρήτη τα περισσότερα των οποίων διατηρούνται και στις ημέρες μας.
Παλιότερα ήταν έθιμο να μεγαλώνει κάθε οικογένεια στο χωριό ένα γουρούνι, το «χοίρο», όπως το έλεγαν, ο οποίος σφάζονταν την παραμονή των Χριστουγέννων, κι ήταν το κύριο Χριστουγεννιάτικο έδεσμα.
Το χοίρο τον έσφαζαν την ημέρα των Αγίων Δέκα και έφτιαχναν:
- λουκάνικα,
- απάκια,
- πηχτή η τσιλαδιά,
- σύγλινα, (δηλαδή το κρέας του γουρουνιού κομμένο σε μικρά κομμάτια, που το έψηναν και το έβαζαν σε μεγάλα δοχεία και το κάλυπταν με το λιωμένο λίπος του ζώου,
- ομαθιές, τα έντερα του χοίρου γεμισμένα με ρύζι, σταφίδες και κομματάκια συκώτι,
- τσιγαρίδες, κομμάτια μαγειρεμένου λίπους με μπαχαρικά που το έτρωγαν με ζυμωτό ψωμί για κολατσιό, όταν μάζευαν τις ελιές.
Όμως, και σήμερα πολλοί στα χωριά ανατρέφουν γουρούνια τα οποία τα σφάζουν παραμονές των Χριστουγέννων.
Το Χριστόψωμο, το φτιάχνουν οι γυναίκες με ιδιαίτερη φροντίδα και υπομονή. Το ζύμωμα είναι μια ιεροτελεστία.
Χρησιμοποιούν, ψιλοκοσκινισμένο αλεύρι, ροδόνερο, μέλι, σουσάμι, κανέλα και γαρίφαλα. Πλάθουν το ζυμάρι και παίρνουν τη μισή ζύμη και φτιάχνουν μια κουλούρα. Με την υπόλοιπη φτιάχνουν σταυρό με λουρίδες από τη ζύμη. Στο κέντρο βάζουν ένα άσπαστο καρύδι. Στην υπόλοιπη επιφάνεια σχεδιάζουν σχήματα με το μαχαίρι ή με το πιρούνι, όπως λουλούδια, φύλλα, καρπούς, πουλάκια.
Για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι, το Χριστόψωμο είναι ευλογημένο ψωμί. Το κόβουν ανήμερα τα Χριστούγεννα, δίνοντας πολλές ευχές. Παλαιότερα στην Κρήτη τα ζώα είχαν μερίδα και στο Χριστόψωμο. Οι Κρητικοί το Χριστόψωμο, το ανακάτευαν με τα πίτουρα και το έδιναν στα ζώα να το φάνε, για να ευλογηθούν κι αυτά.
Γλυκίσματα: Τα παραδοσιακά γλυκά των εορτών είναι τα Χριστόψωμα, τα μελομακάρονα, οι κουραμπιέδες, τα σαρίκια, οι λουκουμάδες, οι γλυκοκουλούρες, η Βασιλόπιτα. Τα μελομακάρονα βουτιούνται σε μέλι και πασπαλίζονται με κοπανισμένο καρύδι, σησάμι και κανέλα. Οι κουραμπιέδες έχουν αγνό βούτυρο, ρακί, αμύγδαλα, ζάχαρη άχνη. Η ζάχαρη συμβολίζει τα χιονισμένα βουνά της εποχής. Τα σαρίκια είναι από φύλλο ζύμης, τηγανίζονται σε καυτό λάδι και πασπαλίζονται με κανέλα και σησάμι. Τα ξεροτήγανα είναι περίπου ίδια με τα σαρίκια, αλλά, τυλίγονται στα δάκτυλα.
Το ποδαρικό: Πρόκειται για ένα έθιμο που διατηρείται χρόνια. Ο πρώτος άνθρωπος που θα πατήσει με το πόδι του [ποδαρικό] στο σπίτι μετά την είσοδο του νέου χρόνου, πρέπει να είναι τυχερός για να φέρει τύχη στο σπίτι και να πατήσει πρώτα με το δεξί του πόδι για να πάνε όλα δεξιά δηλ. καλά.
Επίσης, την ημέρα της Πρωτοχρονιάς μεταφέρουν νερό από τη βρύση στο σπίτι και ο νοικοκύρης λέει: «Όπως τρέχει τούτο το νερό έτσι να τρέχουν και τα καλά στο σπίτι μου».
Ακόμη ο νοικοκύρης μεταφέρει μια πέτρα στο σπίτι λέγοντας: «Όπως είναι γερή τούτη η πέτρα έτσι να είναι γερό και το σπίτι μου». Σε ορισμένα μέρη του Ηρακλείου, την πρωτοχρονιά συνηθίζεται η οικογένεια να πηγαίνει στην εκκλησία. Μαζί τους παίρνουν μια εικόνα του σπιτιού, η οποία αφού λειτουργηθεί θα κάνει το ποδαρικό στο σπίτι.
Τα κάλαντα: Πρόκειται για τα Παραδοσιακά κρητικά κάλαντα Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς.
Με αυτά και με την Κρητική διάλεκτο μνημονεύουν τα γεγονότα των εορτών, καταλήγουν με ευχές για τον νοικοκύρη του σπιτιού και λέγονται την παραμονή της κάθε γιορτής, συνήθως από παιδιά που γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι και τα τραγουδούν κρατώντας τρίγωνα, λύρες και λαούτα.
Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω απόσπασμα από Κρητικά Κάλαντα: Ταχειά ταχειά ν'αρχιχρονιά κι αρχή του Γεναρίου
αύριο ξημερώνεται τ' αγίου Βασιλείου.
Πρώτα που βγήκεν ο Χριστός
-άγιος και πνευματικός-
στη γη να περπατήσει
βγήκε και χαιρέτησε όλους τους ζευγολάτες.
Τον πρώτο που χαιρέτησε ήτον Άγιο Βασίλης
-Καλώς τα κάνεις Βασιλειό, καλόν ζευγάριν έχεις
Η «καλή χέρα» Την πρωτοχρονιά οι παππούδες και οι στενοί συγγενείς δίνουν στα παιδιά την «καλή χέρα», δηλαδή,κάποιο χρηματικό ποσόν. Έθιμο που διατηρείται μέχρι και σήμερα.
Η μπουγάτσα Στο Ηράκλειο υπάρχει και το έθιμο της μπουγάτσας, όπου οι κάτοικοι καταναλώνουν ανήμερα της Πρωτοχρονιάς μεγάλες ποσότητες μπουγάτσας, θέλοντας να είναι γλυκιά η πρώτη τους γεύση. Μάλιστα,σε όλους τους δρόμου του Ηρακλείου την παραμονή της Πρωτοχρονιάς έχουν στηθεί υπαίθριοι πάγκοι για την διανομή μπουγάτσας.
Χανιά: ε ευλάβεια στη σπηλιά του Αϊ Γιάννη...
Ζωντανή μέχρι και σήμερα, που πολλά έχουν αλλάξει, παραμένει στα Χανιά όπως και σε όλη τη Κρήτη η παράδοση, η οποία δίνει ένα ιδιαίτερο χρώμα στην γιορτή των Χριστουγέννων.
Οι κρητικοί, άνθρωποι της "τάβλας" και της παράδοσης, διατηρούν ήθη και έθιμα, που ακόμα και νέοι άνθρωποι κυρίως στην ύπαιθρο τηρούν με ευλάβεια...
Τα παραδοσιακά κάλαντα την παραμονή των Χριστουγέννων φέρνουν στους δρόμους πόρτα-πόρτα κυρίως τα παιδιά, που πριν από χρόνια μπορεί να έπαιρναν από το χέρι του νοικοκύρη και της νοικοκυράς έναν κουραμπιέ, ένα μελομακάρονο και αβγά και κουλούρες, αλλά, σήμερα εναρμονισμένοι στο πνεύμα των καιρών βγαίνουν στους δρόμους για να τα πουν, με την προσμονή να εξασφαλίσουν το χαρτζιλίκι τους.
Η εικόνα δεν αλλάζει, όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Ομάδες παιδιών κρατώντας το παραδοσιακό τρίγωνο, την κρητική λύρα και άλλα μουσικά όργανα, χτυπούν τις πόρτες από νωρίς το πρωί μέχρι και αργά το βράδυ.
Στο εσωτερικό των σπιτιών, ημέρες πριν έχει στολιστεί το δέντρο των Χριστουγέννων, ενώ στις πόρτες πολλών σπιτιών κρέμεται το Χριστουγεννιάτικο στεφάνι. Πάντως, ο στολισμός σήμερα είναι διαφορετικός σε σχέση με άλλες εποχές, αφού τα περισσότερα σπίτια μέσα και έξω κοσμούν τα πολύχρωμα λαμπιόνια.
Στο τραπέζι του σπιτιού απαραίτητα εδώ και πολλά χρόνια διατηρούνται τα μελομακάρονα και οι κουραμπιέδες, που ακόμα και σήμερα πολλές νοικοκυρές εξακολουθούν να παρασκευάζουν στο σπίτι, όπως επίσης, τα αυγοκαλάμαρα τα συναντά κανείς σε πολλά σπίτια.
Η νηστεία του 40ήμερου τηρείται ακόμα και σήμερα ευλαβικά, ενώ οι εκκλησίες και οι ναοί κατακλύζονται από πιστούς. Στην σπηλιά του Αϊ Γιάννη στη Μαραθοκεφάλα Κισάμου την παραμονή των Χριστουγέννων τελείται Αρχιερατική θεία λειτουργία.
Η αναπαράσταση της φάτνης όπου γεννήθηκε ο Χριστός με πρόβατα, βοσκούς φωτιές, σήμαντρα και το αστέρι να λάμπει στην κορυφή της σπηλιάς δίνουν ιδιαίτερο χρώμα.
Στις κουζίνες των σπιτιών τα σύγκλινα, το χοιρινό, τα εντόσθια στο τηγάνι, το ζυμωτό ψωμί, το βραστό, το Κρητικό πιλάφι, "κυριαρχούν" της γαλοπούλας.
Παλαιότερα, από την παραμονή των Χριστουγέννων οι γεωργοί, οι βοσκοί και οι ναυτικοί έλεγαν "πώς παλεύουν οι καιροί, και οι αέρηδες ποιος θα γεννηθεί και ποιος θα βαπτισθεί".
Οποίος γεννηθεί, δηλαδή, όποιος υπερισχύσει και βγει νικητής την ημέρα των Χριστουγέννων, αυτός θα υπερισχύσει μέχρι και τα φώτα, αλλά και ολόκληρο τον καινούριο χρόνο.
Πιο παλιά, το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων έκοβαν κλαδιά και βλαστούς οι νοικοκυρές και κόρες και τα πήγαιναν στο σπίτι. Τα έβαζαν σε ποτήρι με νερό και προσμονούσαν να ανθίσουν.
Το προζύμι, το Χριστόψωμο είχαν ξεχωριστή θέση σε κάθε σπίτι, ενώ και το " ανάθρεμμα" του χοίρου που σφάζονταν την παραμονή, κυριαρχούσε στα περισσότερα χωριά.
Την δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων από το κρέας του χοίρου παρασκεύαζαν λουκάνικα, απάκια, πηχτή, σύγκλινο, ομαθιές και τσιγαρίδες.
Το "ακοίμητο" τζάκι με τα μεγάλα κούτσουρα [ξύλα], εξακολουθεί και στις ημέρες μας να δίνει τον τόνο μιας γιορτής οικογενειακής, που όλοι αναζητούν την ευτυχία της γέννησης του νέου χρόνου που έρχεται.
Οι παλαιότεροι έλεγαν πώς μέσα από την αθρακιά -την στάχτη- μπορούσαν να μαντέψουν τα μελλούμενα.
Πηγή:http://www.ert.gr
Παρασκευή 18 Νοεμβρίου 2011
Φυσικά και μπορούμε όλοι μαζί!!!!!!!!!!!!
Θέλετε να προσφέρετε φαγητό;
Εκπροσωπείτε κάποια εταιρεία εστίασης και βλέπετε ότι συχνά υπάρχει φαγητό που περισσεύει και καταλήγει στα σκουπίδια; Ακόμη και αν η ποσότητα είναι μικρή μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας
Θέλουμε να μας πείτε γνώμη σας! Εάν θέλετε να βοηθήσετε ή εάν έχετε ιδέες για το πως μπορούμε να κάνουμε το έργο μας καλύτερα, επικοινωνήστε μαζί μας. Θα χαρούμε να σας ακούσουμε.
Ξένια Π. Παπασταύρου, τηλ. επικοινωνίας: 6973 383834 | email: info@boroume.gr
Το “Μπορούμε” είναι μία πρωτοβουλία εθελοντών και εταιρειών εστίασης που καταπολεμά τη σπατάλη του περισσευούμενου φαγητού και δρα υπέρ της αξιοποίησής του για κοινωφελή σκοπό, με τη στήριξη του Ιδρύματος Τράπεζα Τροφίμων.
Βλέποντας το παράδοξο ότι στην Ελλάδα υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που πεινάνε ή υποσιτίζονται ενώ ταυτόχρονα, τόνοι κατάλληλου φαγητού πετιέται καθημερινά σε εκατοντάδες εστιατόρια, ταβέρνες, και σημεία εστίασης, αποφασίσαμε να δράσουμε.
Οι εταιρείες εστίασης είναι αρωγοί και σύμμαχοί μας. Αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τόσοι άνθρωποι που δεν έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν στον εαυτό τους και στην οικογένειά τους ούτε “ένα πιάτο φαγητό” στην Ελλάδα του 2011, αποφάσισαν να κινητοποιηθούν και να βάλουν ένα οριστικό τέλος στο πέταμα του κατάλληλου φαγητού που τους περισσεύει.
Εκπροσωπείτε κάποια εταιρεία εστίασης και βλέπετε ότι συχνά υπάρχει φαγητό που περισσεύει και καταλήγει στα σκουπίδια; Ακόμη και αν η ποσότητα είναι μικρή μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας
Θέλουμε να μας πείτε γνώμη σας! Εάν θέλετε να βοηθήσετε ή εάν έχετε ιδέες για το πως μπορούμε να κάνουμε το έργο μας καλύτερα, επικοινωνήστε μαζί μας. Θα χαρούμε να σας ακούσουμε.
Ξένια Π. Παπασταύρου, τηλ. επικοινωνίας: 6973 383834 | email: info@boroume.gr
Το “Μπορούμε” είναι μία πρωτοβουλία εθελοντών και εταιρειών εστίασης που καταπολεμά τη σπατάλη του περισσευούμενου φαγητού και δρα υπέρ της αξιοποίησής του για κοινωφελή σκοπό, με τη στήριξη του Ιδρύματος Τράπεζα Τροφίμων.
Βλέποντας το παράδοξο ότι στην Ελλάδα υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που πεινάνε ή υποσιτίζονται ενώ ταυτόχρονα, τόνοι κατάλληλου φαγητού πετιέται καθημερινά σε εκατοντάδες εστιατόρια, ταβέρνες, και σημεία εστίασης, αποφασίσαμε να δράσουμε.
Οι εταιρείες εστίασης είναι αρωγοί και σύμμαχοί μας. Αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τόσοι άνθρωποι που δεν έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν στον εαυτό τους και στην οικογένειά τους ούτε “ένα πιάτο φαγητό” στην Ελλάδα του 2011, αποφάσισαν να κινητοποιηθούν και να βάλουν ένα οριστικό τέλος στο πέταμα του κατάλληλου φαγητού που τους περισσεύει.
Μαραθώνιος: Τρέχω για την Τράπεζα Τροφίμων: Τερμάτισα!!!
Μαραθώνιος: Τρέχω για την Τράπεζα Τροφίμων: Τερμάτισα!!!: Το όνειρό μου πραγματοποιήθηκε την Κυριακή! Έτρεξα και τερμάτισα στον Μαραθώνιο(5:56:57) και είχα την τύχη να ζήσω αυτήν την εμπειρία! Ένα μ...
ΦΤΙΑΧΝΩ ΜΟΝΟΣ ΜΟΥ: Οι φαγώσιμες ελιές-Πως γίνονται και πως διατηρούντ...
ΦΤΙΑΧΝΩ ΜΟΝΟΣ ΜΟΥ: Οι φαγώσιμες ελιές-Πως γίνονται και πως διατηρούντ...: Ελιές Αγρινίου Τις μαζεύουν πράσινες, τις χαράζουν σε τρεις μεριές του μάκρους και τις ξεπικρίζουνε με νερό. Τελευταία τις βάζουν στην άρμη...
ΦΤΙΑΧΝΩ ΜΟΝΟΣ ΜΟΥ: Φτιάχνω συντηρώ σπιτικές ελιές
ΦΤΙΑΧΝΩ ΜΟΝΟΣ ΜΟΥ: Φτιάχνω συντηρώ σπιτικές ελιές: Πως φτιάχνουμε σπιτικές ελιές Η πιο διαδεδομένες σπιτικές φαγώσιμες ελιές είναι οι χονδροελιές που γίνονται στουμπιστές. Ακολουθούν των καλα...
ΦΤΙΑΧΝΩ ΜΟΝΟΣ ΜΟΥ: Οι φαγώσιμες ελιές των αρχαίων Ελλήνων
ΦΤΙΑΧΝΩ ΜΟΝΟΣ ΜΟΥ: Οι φαγώσιμες ελιές των αρχαίων Ελλήνων: Κατασκευή εκλεκτών ελιών. -Του Φλωρεντινού. Παίρνουμε μεγάλες ελιές, απείραχτες και μαζεμένες με το χέρι, τις χαρακώνουμε γύρω-γύρω με καλ...
Φτιάχνουμε μόνοι μας προζύμι γιά ωραίο σπιτικό προζυμένιο ψωμάκι?
Πως φτιάχνουμε το προζύμι
Σέ ένα μπολάκι αρκετά βαθύ βάλτε δύο φλυτζανάκια αλεύρι,βάλτε νάράκι και το ζυμώνετε μεχρι να ενωθεί και να γίνει ένα απαλό απαλό ζυμάρι.Αφού το σκεπάσετε το αφήνετε σε ένα ζεστό μέρος 24 ώρες.Μετά βάζετε άλο ένα φλυτζανάκι αλερι και το ξαναζυμώνετε με λίγο νεράκι και έτσι γίνεται ένα μεγαλύτερο απαλό ζυμάρι.Το ξανασκεπάζετε και το ξανααφήνετε 24 ώρες.Μετά από 24 ώρες ξανακάνετε το ίδιο γιά αλλη μία φορά ακόμα.Αφού περάσουν πάλι οι 24 ώρες θα βρήτε το ζημαράκι σας φουκωμένο και μάλιστα με μικρές τρύπες .Θα σας μυρίζει λίγο ξυνίλα αλλά αυτό είναι το φυσιολογικό.Αν δεν το βρήτε έτσι προσπαθήστε πάλι κάνοντας τα ίδια γιά άλλες 24 ώρες , δηλαδή γιά μία τέταρτη φορά. Αφού φουσκώσει λοιπόν και έχει τις τρυπούλες κσι μυρίζει και ευχάριστα ξυνό,σημαίνει ότι είναι έτοιμο.Το αφήνετε λοιπόν τρείς ημέρες γιά να γίνει(να ωρειμάσει) και κάποια στιγμή θα το δείτε να καθήσει ,να μαζέψει λίγο δηλαδή ,αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πέτυχε ή ότι χάλασε.
Πως διατηρούμε το προζύμι γιά να έχουμε πάντα
Αφήστε το στο ψυγείο και διατηρείστε το έτσι γιά 10-12 μέρες σκεπασμένο σε ένα μπολάκι και αλειμένο με λαδάκι.Οποτε το χρειαζόσαστε θα το βγάζετε από το ψυγείο και θα το αφήνετε να παίρνει θερμοκρασία δωματίου φυσιολογικά και θα το χρησιμοποιείτε φροντίζοντας να κρατάτε ένα κοματάκι σαν μεγάλο ροδάκινο περίπου γιά να το έχετε γιά την επόμενη φορά μέσα στο ψυγείο και ξανά και ξανά έτσι μπορείτε να το κρατάτε γιά πάντα.
Γιά να ζημώσουμε το ψωμάκι μας
Γιά ένα κιλό αλεύρι θα βάζετε ένα κοματάκι προζύμι όσο ένα λεμόνι.Θτο διαλύετε σε χλιαρό νεράκι και θα το ανακατεύετε με 300 γραμ περίπου αλεύρι θα το ζημώνετε λίγο θα το σκεπάζετε και θα το αφήνετε να φουσκώσει σε ζεστό μέρος σκεπασμένο για 10 περίπου ώρες.Έτσι <αναπιάνουμε> το προζύμι όπως έλεγαν παλιά.Μετά προσθέτετε το υπόιπο αλεύρι και το νεράκι που χρειάζεστε και ζημώνετε κανονικά και συνεχίζετε όπως ακριβώς θα κάνατε με τη μαγιά.
Σέ ένα μπολάκι αρκετά βαθύ βάλτε δύο φλυτζανάκια αλεύρι,βάλτε νάράκι και το ζυμώνετε μεχρι να ενωθεί και να γίνει ένα απαλό απαλό ζυμάρι.Αφού το σκεπάσετε το αφήνετε σε ένα ζεστό μέρος 24 ώρες.Μετά βάζετε άλο ένα φλυτζανάκι αλερι και το ξαναζυμώνετε με λίγο νεράκι και έτσι γίνεται ένα μεγαλύτερο απαλό ζυμάρι.Το ξανασκεπάζετε και το ξανααφήνετε 24 ώρες.Μετά από 24 ώρες ξανακάνετε το ίδιο γιά αλλη μία φορά ακόμα.Αφού περάσουν πάλι οι 24 ώρες θα βρήτε το ζημαράκι σας φουκωμένο και μάλιστα με μικρές τρύπες .Θα σας μυρίζει λίγο ξυνίλα αλλά αυτό είναι το φυσιολογικό.Αν δεν το βρήτε έτσι προσπαθήστε πάλι κάνοντας τα ίδια γιά άλλες 24 ώρες , δηλαδή γιά μία τέταρτη φορά. Αφού φουσκώσει λοιπόν και έχει τις τρυπούλες κσι μυρίζει και ευχάριστα ξυνό,σημαίνει ότι είναι έτοιμο.Το αφήνετε λοιπόν τρείς ημέρες γιά να γίνει(να ωρειμάσει) και κάποια στιγμή θα το δείτε να καθήσει ,να μαζέψει λίγο δηλαδή ,αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πέτυχε ή ότι χάλασε.
Πως διατηρούμε το προζύμι γιά να έχουμε πάντα
Αφήστε το στο ψυγείο και διατηρείστε το έτσι γιά 10-12 μέρες σκεπασμένο σε ένα μπολάκι και αλειμένο με λαδάκι.Οποτε το χρειαζόσαστε θα το βγάζετε από το ψυγείο και θα το αφήνετε να παίρνει θερμοκρασία δωματίου φυσιολογικά και θα το χρησιμοποιείτε φροντίζοντας να κρατάτε ένα κοματάκι σαν μεγάλο ροδάκινο περίπου γιά να το έχετε γιά την επόμενη φορά μέσα στο ψυγείο και ξανά και ξανά έτσι μπορείτε να το κρατάτε γιά πάντα.
Γιά να ζημώσουμε το ψωμάκι μας
Γιά ένα κιλό αλεύρι θα βάζετε ένα κοματάκι προζύμι όσο ένα λεμόνι.Θτο διαλύετε σε χλιαρό νεράκι και θα το ανακατεύετε με 300 γραμ περίπου αλεύρι θα το ζημώνετε λίγο θα το σκεπάζετε και θα το αφήνετε να φουσκώσει σε ζεστό μέρος σκεπασμένο για 10 περίπου ώρες.Έτσι <αναπιάνουμε> το προζύμι όπως έλεγαν παλιά.Μετά προσθέτετε το υπόιπο αλεύρι και το νεράκι που χρειάζεστε και ζημώνετε κανονικά και συνεχίζετε όπως ακριβώς θα κάνατε με τη μαγιά.
Πέμπτη 17 Νοεμβρίου 2011
ΤΑΞΕΙΔΙ ΣΤΗ ΓΕΥΣΗ ΜΕ ΑΡΧΑΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ
ΑΡΧΑΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Οι παρακάτω συνταγές είναι από το αρχαίο ρωμαϊκό βιβλίο του MARCUS GAVIUS APICIUS: DE RE COQUINARIA. Το βιβλίο αυτό έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες αλλά δυστυχώς όχι στην ελληνική. Οι συντάγες είναι ενδεικτικές των καθημερινών φαγητών που έτρωγαν οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι. Η αρχαία ελληνική κουζίνα δεν απέχει πολύ από την αρχαία ρωμαϊκή, αφού υπήρχαν μεγάλες αλληλεπιδράσεις. Οι παρακάτω συνταγές είναι επιλεγμένες από ένα βιβλίο που μετέφρασε από τα λατινικά ο Robert Maier και από τη ηλεκτρονική σελίδα της Micaela Pantke, και έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά.
Μερικά λατινικά συστατικά :
Caroenum: βρασμένος μούστος (βρασμένο καινούργιο κρασί μέχρι να μείνει το μισό)
Defritum: βρασμένος μούστος ή παχύ πετιμέζι
Liebstoeckl: Στα λατινικά ονομάζεται 'levisticum officinale'. Είναι ένας βολβός με κίτρινα λουλούδια, του οποίου ξερένουν τις ρίζες και τις χρησιμοποιούν για μπαχαρικό. Μοιάζει πολύ με το σέλινο.
Liquamen: σάλτσα από παστό ψάρι. Πιθανό υποκατάστατο του αλατιού
Passum: Πάρα πολυ γλυκιά σάλτσα κρασιού
Poleiminze: Ένα είδος μέντας
Saturei: Στα Λατινικά λέγεται 'satureia hortensis'. Φύετται στη Νότια Ευρώπη και χρησιμοποιήτο κυρίως σε πιάτα με φασόλια.
Silphium: Το άλλο όνομά της είναι 'ferula asa foetida'. Στην Ινδική κουζίνα λέγεται 'hing'. Πιθανότατα είναι υποκατάστατο του κρεμμυδιού και του σκόρδου, γι'αυτό πρέπει να χρησιμοποιείται σε λιγότερες ποσότητες εξαιτίας της έντονης μυρωδιάς του.
Μετατροπές Ποσοτήτων
5ml = 1 κγ (κουταλάκι του γλυκού)
15ml = 1 κσ (κουτάλι της σούπας)
28.3g = 1 ουγγιά ( ==> 100g = 3.5 ουγγιές )
454g = 1 λίβρα ( ==> 1kg = 2.2 λίβρες )
250ml = 1 φλυτζάνι
1 l = 4 φλυτζάνια
180 C = 350 F
220 C = 425 F
Και τώρα οι συνταγές. Όλες είναι για περίπου 4 άτομα. Σε μερικές δεν αναφέρει ο Απίκιος το χρόνο ψησίματος γι'αυτό θα πρέπει να τον υπολογίσετε μόνοι σας !
ISICIA OMENTATA (μπιφτέκια)
(Απίκιος 2, 1, 7)
Συστατικά:
---------------
500g κιμά
1 μπαγκέτα βουτηγμένη σε άσπρο κρασί
1/2 κουταλάκι του γλυκού φρεσκοτριμμένο πιπέρι
50ml Liquamen (μπορεί να αντικατασταθεί με 1/2 κλ αλάτι + λίγο λευκό κρασί)
λίγοι σπόροι κουκουναριού και κόκκους πιπεριού
λίγο Caroenum
λίγη λαδόκολλα
Οδηγίες:
-------------
Αναμίξατε τον κιμά με το βουτηγμένο σε κρασί ψωμί. Τρίψτε τα μπαχαρικά και βάλτε τα στο κρέας. Σχηματίστε μικρά μπιφτέκια και βάλτε μέσα τους το κουκουνάρι και τους κόκκους του πιπεριού. Βαλτε τα στη λαδόκολλα ή σε αλουμινόχαρτο και μαγειρέψτε τα μαζί με το Caroenum.
PEPONES ET MELONES (Καρπούζια και πεπόνια)
(Απικ. 3, 7)
Συστατικά:
------------
1/2 πεπόνι
1/2 καρπούζι (πλυμμένα, καθαρισμένα και τεμαχισμένα και τα δυο)
500ml Passum
λίγο μέλι (ή Passum)
1 κσ ψιλοκομμένο μαϊντανό
1/2 κγ φρεσκοτριμμένο πιπέρι
λίγο Liquamen, η μια πρέζα αλάτι
Poleiminze, Silphium, ξύδι (αν θέλετε)
Οδηγίες:
-------------
Μαγειρέψτε τα φρούτα μέσα σ'ενα τηγάνι μέχρι να γίνουν.
Μερικές φορές προστίθεται και Silphium.
PATINA DE PISCICULIS (Σουφλέ από μικρά ψάρια)
(Απικ. 4, 2, 30)
Συστατικά:
----------------
500g βρασμένο φιλέτο ψαριού ή μικρά ψάρια ή σαρδέλλες
150g ξερές σταφίδες
1/2 κγ φρεσκοτριμμένο πιπέρι
1 κσ Liebstoeckl
1 κσ ρίγανη
2 μικρά κρεμμύδια κομμένα σε ροδέλες
200ml λάδι
50ml Liquamen, ή 1/2 κλ αλάτι
λίγο άμυλο καλαμποκιού (corn flour)
Οδηγίες:
-------------
Βάλτε τις σταφίδες, το λάδι,το πιπέρι, το αλάτι, τη ρίγανη, τα κρεμμύδια και το Liebstoeckl μέσα σε μία κατσαρόλα . Μαγειρέψτε τα μέχρι να δέσουν όλα μαζί. Έπειτα προσθέστε τα βρασμένα ψάρια και ανακατέψτε τα όλα μαζί. Δέστε τα με το άμυλο το καλαμποκιού και σερβίρετέ το.
PATINA DE PIRIS (Soufflee Μπιζελιών)
(Απικ. 4, 2, 35)
Συαστατικά:
----------------
1kg μπιζέλια
6 αυγά
4 κσ μέλι
100ml Passum
λίγο λάδι
50ml Liquamen, ή 1/4 κλ αλάτι
1/2 κγ τριμμένο κύμινο
λίγο φρεσκοτριμμένο πιπέρι για την γεύση
Οδηγίες:
-------------
Ανακατέψτε τα βρασμένα μπιζέλια με το μέλι, το Passum, το λάδι, το κύμινο και το αλάτι. Προσθέστε τα έξι αυγά και βάλτε το μέιγμα σε μια κατσαρόλα. Μαγειρέψτε τα για 30 λεπτά περίπου σε μέτρια θερμοκρασία. Σερβίρετέ το αφού τρίψετε λίγο πιπέρι πάνω από το σουφλέ
PULLUM FRONTONIANUM (Κοτόπουλο a la Fronto)
(Aπικ. 6, 9, 13)
Συστατικά:
------------
1 φρέσκο κοτόπουλο (περίπου 1-1,5 κιλό)
100ml λάδι
200ml Liquamen, ή 200ml κρασί + 2 κγ αλάτι
1 πράσο
φρέσκο άνηθο, Saturei, κόλιανδρο, πιπέρι για τη γεύση
και πολυ λίγο Defritum
Οδηγίες:
------------
Αρχίστε να τηγανίζετε το κοτόπουλο στο λάδι προσθέτοντας σταδιακά το κρασί με το αλάτι, το πράσο, τον άνηθο, το Saturei, τον κόλιανδρο. Αφήστε τα να ψηθούν για μια ώρα περίπου στους 220 βαθμούς στον φούρνο. Όταν το κοτόπουλο είναι έτοιμο, γαρνίρετε ένα πιάτο με Defritium και σερβίρετε το κοτόπουλο αφού προσθέστε το τριμμένο πιπέρι.
DULCIA DOMESTICA (Σπιτικό γλυκό)
(Απικ. 7, 13, 1)
Συστατικά:
------------
200g φρέσκοι ή ξεροί χουρμάδες
50g μικρά κομματάκια (οχι τρίμματα) ξηρών καρπών
λίγο αλάτι
μέλι ή κόκκινο κρασί με μέλι (για να ζεσταθεί πιο γρήγορα)
Οδηγίες:
-------------
Αδειάστε το εσωτερικό των χουρμάδων και γεμίστε τους με τους ξηρούς καρπούς. Πασπαλίστε τους με λίγο αλάτι και βουτήχτε τους στο μέλι ή στο γλυκό κόκκινο κρασί με μέλι. Οι χουρμάδες θα πρέπει να μαγειρευτούν σε χαμηλή φωτιά μέχρι που η γέμισή τους να χυθεί έξω (περίπου 5-10 λεπτά).
Σημείωση:
--------------
Μπορείτε επίσης να προσθέστε και πιπέρι στη γέμιση όπως αναφέρει η κανονική συνταγή αλλά δε ξέρω πως θα είναι.
TIROPATINAM (ένα είδος ομελλέτας)
(Απικ. 7, 13, 7)
Συστατικά:
------------
500ml γάλα
6 αυγά
3 κσ μέλι
λίγο τριμμένο πιπέρι
Οδηγίες:
-------------
Γλυκάνετε το γάλα και τα αυγά με το μέλι και χτυπήστε τα μέχρι να γίνουν ένας χυλός. Τηγανίστε το χυλό μέχρι να ψηθεί και πασπαλίστε τον με το πιπέρι. Έπειτα σερβίρετε τον.
OVA SFONGIA EX LACTE (Τηγανίτες με γάλα)
(Aπικ. 7, 13, 8)
Συστατικά:
------------
8 αυγά
600ml γάλα
100ml λάδι
λίγο μέλι και λίγο πιπέρι
Οδηγίες:
-------------
Κάντε ο,τι κάνατε στην προηγούμενη συνταγή μόνο βάλτε το μέλι πάνω από την τηγανίτα και όχι μέσα της.
IN OVIS APALIS (Βραστά αυγά)
(Απικ. 7, 19, 3)
Συστατικά:
------------
8 σφιχτά αυγά (βράσιμο περίπου 4 λεπτά)
50g τριμμένο καρύδι
μέλι,πιπέρι, ξύδι, Liebstoeckl, Liquamen (ή αλάτι)
Οδηγίες:
-------------
Σάλτσα για τα αυγά: Ανακατέψτε μαζί το πιπέρι, το Liebstoeckl, το μουλιασμένο καρύδι. Προσθέστε το μέλι, το ξύδι και το Liquanem. Σερβίρετε το με τα αυγά.
VITELLINA FRICTA (Τηγανιτό Μοσχαράκι)
(Aπικ. 8, 5, 1)
Συστατικά:
------------
800g - 1kg μοσχάρι
300g ξερές σταφίδες
1 κσ μέλι
2 κσ ξύδι
200ml κρασί
100ml λάδι
100ml Defritum
100ml Liquamen (ή 1 κλ αλάτι)
πιπέρι, σπόροι από σέλινο, Liebstoeckl, κύμινο, ρίγανη, ξερό κρεμμύδι για τη γεύση
Οδηγίες:
-------------
Τηγανίστε το μοσχαράκι μέσα στο λάδι μέχρι να ψηθεί. Σ'ένα άλλο μικρό τηγάνι αακατέψτε μαζί τις σταφίδες, το ξύδι, το κρασί, το μέλι, το Liquamen και τα μπαχαρικά και αφήστε τα να βράσουν για λίγο. έπειτα χύστε το μίγμα πάνω από το μοσχαράκι και αφήστε το να μουλιάσει για 10 λεπτά και κατόπιν αφήστε να ψηθεί σε χαμηλή φωτιά. Μετά σερβίρετε το με τη σάλτσα μαζί.
IN VITULINAM ELIXAM (Bραστό Μοσχαράκι)
(Aπικ. 8, 5, 3)
Συστατικά:
------------
800g - 1kg μοσχάρακι
πιπέρι, Liebstoeckl, κύμινο, σπόροι πράσου
2 κσ μέλι
2 κσ ξύδι
100ml λάδι
100ml Liquamen (ή 100ml άσπρο κρασί + 1 κγ αλάτι)
λίγο άμυλο καλαμποκιού (corn flour)
Οδηγίες:
-------------
Μαγειρέψτε το μοσχαράκι για 1 1/2 ώρα μέχρι να ψηθεί καλά. Ανακατέψτε μαζί σε ένα άλλο τηγανάκι το μέλι, το ξύδι, το λάδι, το Liquanem και τα μπαχαρικά. Βράστε τη σάλτσα για λίγο και δέστε την με το άμυλο καλαμποκιού. Κατόπιν περιχύστε με τη σάλτσα το μοσχαράκι και αφήστε το να βράσει για άλλα δέκα λεπτά. Έπειτα σερβίρετε.
ALITER BAEDINAM SIVE AGNINAM EXCALDATAM (Αρνάκι στον ατμό)
(Aπικ. 8, 6, 2)
Συστατικά:
------------
10 αρνίσιες κοτολέτες
1 l άσπρο κρασί
100ml λάδι
2 μεγάλα κρεμμύδια (τεμαχισμένα)
2 κσ κόλλιανδρος
1 κγ πιπέρι
1 κσ Liebstoeckl
1 κγ κύμινο
200ml Liquamen (ή 2 κγ αλάτι)
Οδηγίες:
-------------
Βάλτε τις αρνίσιες κοτολέτες μέσα σ'ένα πήλινο μαζί με τα τεμαχισμένα κρεμμύδια και τα μπαχαρικά. Προσθέστε το Liquamen, το λάδι, και το κρασί. Αφήστε τα για 45-60 λεπτά. Στη συνέχεια αδειάστε τη σάλτσα και δέστε την με το άμυλο καλαμποκιού. Σερβίρετε τις κοτολέτες μαζί με τη σάλτσα.
IN MITULIS (Μύδια)
(Aπικ. 9, 9)
Συστατικά:
------------
1kg φρέσκα μύδια
100ml Liquamen
1 πράσο, λεπτοκομμένο
1 κγ κύμινο
200ml Passum
1 κσ κομμένο Saturei
500ml άσπρο κρασί
ca. 500ml νερό
Οδηγιές:
-------------
Πρώτα βρέξτε και καθαρίστε καλά τα μύδια. Ανακατέψτε μαζι το Liquamen, το κρασί,
το νερό, το Passum και τα μπαχαρικά. Βράστε το ζουμί για 20 λεπτά, και κατόπιν προσθέστε τα μύδια. Βράστε για 10 λεπτά ακόμη και έπειτα σερβίρετε.
SCILLAS (Μεγάλες γαρίδες)
(Aπικ. exc. 17)
Συστατικά:
------------
500g μαγειρεμένες (ή βρασμένες) μεγάλες γαρίδες
1 κγ πράσινο πιπέρι
1 κσ Liebstoeckl
1/2 κγ τριμμένοι σπόροι σέλινου
2-3 κσ ξύδι
100ml Liquamen (ή 1/2 κγ αλάτι)
4-5 σφιχτοί βρασμένοι κρόκοι αυγού
Οδηγίες:
-------------
Μαγείρέψτε τις γαρίδες. Τρίψτε το πράσινο πιπέρι, το Liebstoeckl, και τους σπόρους του σέλινου. Προσθέστε το Liquamen, το ξύδι και τους κρόκους και ανακατέψτε καλά. Περιχύστε τις γαρίδες με το μίγμα και σερβίρετέ τις.
ΠΗΓΉ ΜΑΣ: ΤΟ BLOG ΦΟΙΤΗΤΟΥΠΟΛΗ
Οι παρακάτω συνταγές είναι από το αρχαίο ρωμαϊκό βιβλίο του MARCUS GAVIUS APICIUS: DE RE COQUINARIA. Το βιβλίο αυτό έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες αλλά δυστυχώς όχι στην ελληνική. Οι συντάγες είναι ενδεικτικές των καθημερινών φαγητών που έτρωγαν οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι. Η αρχαία ελληνική κουζίνα δεν απέχει πολύ από την αρχαία ρωμαϊκή, αφού υπήρχαν μεγάλες αλληλεπιδράσεις. Οι παρακάτω συνταγές είναι επιλεγμένες από ένα βιβλίο που μετέφρασε από τα λατινικά ο Robert Maier και από τη ηλεκτρονική σελίδα της Micaela Pantke, και έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά.
Μερικά λατινικά συστατικά :
Caroenum: βρασμένος μούστος (βρασμένο καινούργιο κρασί μέχρι να μείνει το μισό)
Defritum: βρασμένος μούστος ή παχύ πετιμέζι
Liebstoeckl: Στα λατινικά ονομάζεται 'levisticum officinale'. Είναι ένας βολβός με κίτρινα λουλούδια, του οποίου ξερένουν τις ρίζες και τις χρησιμοποιούν για μπαχαρικό. Μοιάζει πολύ με το σέλινο.
Liquamen: σάλτσα από παστό ψάρι. Πιθανό υποκατάστατο του αλατιού
Passum: Πάρα πολυ γλυκιά σάλτσα κρασιού
Poleiminze: Ένα είδος μέντας
Saturei: Στα Λατινικά λέγεται 'satureia hortensis'. Φύετται στη Νότια Ευρώπη και χρησιμοποιήτο κυρίως σε πιάτα με φασόλια.
Silphium: Το άλλο όνομά της είναι 'ferula asa foetida'. Στην Ινδική κουζίνα λέγεται 'hing'. Πιθανότατα είναι υποκατάστατο του κρεμμυδιού και του σκόρδου, γι'αυτό πρέπει να χρησιμοποιείται σε λιγότερες ποσότητες εξαιτίας της έντονης μυρωδιάς του.
Μετατροπές Ποσοτήτων
5ml = 1 κγ (κουταλάκι του γλυκού)
15ml = 1 κσ (κουτάλι της σούπας)
28.3g = 1 ουγγιά ( ==> 100g = 3.5 ουγγιές )
454g = 1 λίβρα ( ==> 1kg = 2.2 λίβρες )
250ml = 1 φλυτζάνι
1 l = 4 φλυτζάνια
180 C = 350 F
220 C = 425 F
Και τώρα οι συνταγές. Όλες είναι για περίπου 4 άτομα. Σε μερικές δεν αναφέρει ο Απίκιος το χρόνο ψησίματος γι'αυτό θα πρέπει να τον υπολογίσετε μόνοι σας !
ISICIA OMENTATA (μπιφτέκια)
(Απίκιος 2, 1, 7)
Συστατικά:
---------------
500g κιμά
1 μπαγκέτα βουτηγμένη σε άσπρο κρασί
1/2 κουταλάκι του γλυκού φρεσκοτριμμένο πιπέρι
50ml Liquamen (μπορεί να αντικατασταθεί με 1/2 κλ αλάτι + λίγο λευκό κρασί)
λίγοι σπόροι κουκουναριού και κόκκους πιπεριού
λίγο Caroenum
λίγη λαδόκολλα
Οδηγίες:
-------------
Αναμίξατε τον κιμά με το βουτηγμένο σε κρασί ψωμί. Τρίψτε τα μπαχαρικά και βάλτε τα στο κρέας. Σχηματίστε μικρά μπιφτέκια και βάλτε μέσα τους το κουκουνάρι και τους κόκκους του πιπεριού. Βαλτε τα στη λαδόκολλα ή σε αλουμινόχαρτο και μαγειρέψτε τα μαζί με το Caroenum.
PEPONES ET MELONES (Καρπούζια και πεπόνια)
(Απικ. 3, 7)
Συστατικά:
------------
1/2 πεπόνι
1/2 καρπούζι (πλυμμένα, καθαρισμένα και τεμαχισμένα και τα δυο)
500ml Passum
λίγο μέλι (ή Passum)
1 κσ ψιλοκομμένο μαϊντανό
1/2 κγ φρεσκοτριμμένο πιπέρι
λίγο Liquamen, η μια πρέζα αλάτι
Poleiminze, Silphium, ξύδι (αν θέλετε)
Οδηγίες:
-------------
Μαγειρέψτε τα φρούτα μέσα σ'ενα τηγάνι μέχρι να γίνουν.
Μερικές φορές προστίθεται και Silphium.
PATINA DE PISCICULIS (Σουφλέ από μικρά ψάρια)
(Απικ. 4, 2, 30)
Συστατικά:
----------------
500g βρασμένο φιλέτο ψαριού ή μικρά ψάρια ή σαρδέλλες
150g ξερές σταφίδες
1/2 κγ φρεσκοτριμμένο πιπέρι
1 κσ Liebstoeckl
1 κσ ρίγανη
2 μικρά κρεμμύδια κομμένα σε ροδέλες
200ml λάδι
50ml Liquamen, ή 1/2 κλ αλάτι
λίγο άμυλο καλαμποκιού (corn flour)
Οδηγίες:
-------------
Βάλτε τις σταφίδες, το λάδι,το πιπέρι, το αλάτι, τη ρίγανη, τα κρεμμύδια και το Liebstoeckl μέσα σε μία κατσαρόλα . Μαγειρέψτε τα μέχρι να δέσουν όλα μαζί. Έπειτα προσθέστε τα βρασμένα ψάρια και ανακατέψτε τα όλα μαζί. Δέστε τα με το άμυλο το καλαμποκιού και σερβίρετέ το.
PATINA DE PIRIS (Soufflee Μπιζελιών)
(Απικ. 4, 2, 35)
Συαστατικά:
----------------
1kg μπιζέλια
6 αυγά
4 κσ μέλι
100ml Passum
λίγο λάδι
50ml Liquamen, ή 1/4 κλ αλάτι
1/2 κγ τριμμένο κύμινο
λίγο φρεσκοτριμμένο πιπέρι για την γεύση
Οδηγίες:
-------------
Ανακατέψτε τα βρασμένα μπιζέλια με το μέλι, το Passum, το λάδι, το κύμινο και το αλάτι. Προσθέστε τα έξι αυγά και βάλτε το μέιγμα σε μια κατσαρόλα. Μαγειρέψτε τα για 30 λεπτά περίπου σε μέτρια θερμοκρασία. Σερβίρετέ το αφού τρίψετε λίγο πιπέρι πάνω από το σουφλέ
PULLUM FRONTONIANUM (Κοτόπουλο a la Fronto)
(Aπικ. 6, 9, 13)
Συστατικά:
------------
1 φρέσκο κοτόπουλο (περίπου 1-1,5 κιλό)
100ml λάδι
200ml Liquamen, ή 200ml κρασί + 2 κγ αλάτι
1 πράσο
φρέσκο άνηθο, Saturei, κόλιανδρο, πιπέρι για τη γεύση
και πολυ λίγο Defritum
Οδηγίες:
------------
Αρχίστε να τηγανίζετε το κοτόπουλο στο λάδι προσθέτοντας σταδιακά το κρασί με το αλάτι, το πράσο, τον άνηθο, το Saturei, τον κόλιανδρο. Αφήστε τα να ψηθούν για μια ώρα περίπου στους 220 βαθμούς στον φούρνο. Όταν το κοτόπουλο είναι έτοιμο, γαρνίρετε ένα πιάτο με Defritium και σερβίρετε το κοτόπουλο αφού προσθέστε το τριμμένο πιπέρι.
DULCIA DOMESTICA (Σπιτικό γλυκό)
(Απικ. 7, 13, 1)
Συστατικά:
------------
200g φρέσκοι ή ξεροί χουρμάδες
50g μικρά κομματάκια (οχι τρίμματα) ξηρών καρπών
λίγο αλάτι
μέλι ή κόκκινο κρασί με μέλι (για να ζεσταθεί πιο γρήγορα)
Οδηγίες:
-------------
Αδειάστε το εσωτερικό των χουρμάδων και γεμίστε τους με τους ξηρούς καρπούς. Πασπαλίστε τους με λίγο αλάτι και βουτήχτε τους στο μέλι ή στο γλυκό κόκκινο κρασί με μέλι. Οι χουρμάδες θα πρέπει να μαγειρευτούν σε χαμηλή φωτιά μέχρι που η γέμισή τους να χυθεί έξω (περίπου 5-10 λεπτά).
Σημείωση:
--------------
Μπορείτε επίσης να προσθέστε και πιπέρι στη γέμιση όπως αναφέρει η κανονική συνταγή αλλά δε ξέρω πως θα είναι.
TIROPATINAM (ένα είδος ομελλέτας)
(Απικ. 7, 13, 7)
Συστατικά:
------------
500ml γάλα
6 αυγά
3 κσ μέλι
λίγο τριμμένο πιπέρι
Οδηγίες:
-------------
Γλυκάνετε το γάλα και τα αυγά με το μέλι και χτυπήστε τα μέχρι να γίνουν ένας χυλός. Τηγανίστε το χυλό μέχρι να ψηθεί και πασπαλίστε τον με το πιπέρι. Έπειτα σερβίρετε τον.
OVA SFONGIA EX LACTE (Τηγανίτες με γάλα)
(Aπικ. 7, 13, 8)
Συστατικά:
------------
8 αυγά
600ml γάλα
100ml λάδι
λίγο μέλι και λίγο πιπέρι
Οδηγίες:
-------------
Κάντε ο,τι κάνατε στην προηγούμενη συνταγή μόνο βάλτε το μέλι πάνω από την τηγανίτα και όχι μέσα της.
IN OVIS APALIS (Βραστά αυγά)
(Απικ. 7, 19, 3)
Συστατικά:
------------
8 σφιχτά αυγά (βράσιμο περίπου 4 λεπτά)
50g τριμμένο καρύδι
μέλι,πιπέρι, ξύδι, Liebstoeckl, Liquamen (ή αλάτι)
Οδηγίες:
-------------
Σάλτσα για τα αυγά: Ανακατέψτε μαζί το πιπέρι, το Liebstoeckl, το μουλιασμένο καρύδι. Προσθέστε το μέλι, το ξύδι και το Liquanem. Σερβίρετε το με τα αυγά.
VITELLINA FRICTA (Τηγανιτό Μοσχαράκι)
(Aπικ. 8, 5, 1)
Συστατικά:
------------
800g - 1kg μοσχάρι
300g ξερές σταφίδες
1 κσ μέλι
2 κσ ξύδι
200ml κρασί
100ml λάδι
100ml Defritum
100ml Liquamen (ή 1 κλ αλάτι)
πιπέρι, σπόροι από σέλινο, Liebstoeckl, κύμινο, ρίγανη, ξερό κρεμμύδι για τη γεύση
Οδηγίες:
-------------
Τηγανίστε το μοσχαράκι μέσα στο λάδι μέχρι να ψηθεί. Σ'ένα άλλο μικρό τηγάνι αακατέψτε μαζί τις σταφίδες, το ξύδι, το κρασί, το μέλι, το Liquamen και τα μπαχαρικά και αφήστε τα να βράσουν για λίγο. έπειτα χύστε το μίγμα πάνω από το μοσχαράκι και αφήστε το να μουλιάσει για 10 λεπτά και κατόπιν αφήστε να ψηθεί σε χαμηλή φωτιά. Μετά σερβίρετε το με τη σάλτσα μαζί.
IN VITULINAM ELIXAM (Bραστό Μοσχαράκι)
(Aπικ. 8, 5, 3)
Συστατικά:
------------
800g - 1kg μοσχάρακι
πιπέρι, Liebstoeckl, κύμινο, σπόροι πράσου
2 κσ μέλι
2 κσ ξύδι
100ml λάδι
100ml Liquamen (ή 100ml άσπρο κρασί + 1 κγ αλάτι)
λίγο άμυλο καλαμποκιού (corn flour)
Οδηγίες:
-------------
Μαγειρέψτε το μοσχαράκι για 1 1/2 ώρα μέχρι να ψηθεί καλά. Ανακατέψτε μαζί σε ένα άλλο τηγανάκι το μέλι, το ξύδι, το λάδι, το Liquanem και τα μπαχαρικά. Βράστε τη σάλτσα για λίγο και δέστε την με το άμυλο καλαμποκιού. Κατόπιν περιχύστε με τη σάλτσα το μοσχαράκι και αφήστε το να βράσει για άλλα δέκα λεπτά. Έπειτα σερβίρετε.
ALITER BAEDINAM SIVE AGNINAM EXCALDATAM (Αρνάκι στον ατμό)
(Aπικ. 8, 6, 2)
Συστατικά:
------------
10 αρνίσιες κοτολέτες
1 l άσπρο κρασί
100ml λάδι
2 μεγάλα κρεμμύδια (τεμαχισμένα)
2 κσ κόλλιανδρος
1 κγ πιπέρι
1 κσ Liebstoeckl
1 κγ κύμινο
200ml Liquamen (ή 2 κγ αλάτι)
Οδηγίες:
-------------
Βάλτε τις αρνίσιες κοτολέτες μέσα σ'ένα πήλινο μαζί με τα τεμαχισμένα κρεμμύδια και τα μπαχαρικά. Προσθέστε το Liquamen, το λάδι, και το κρασί. Αφήστε τα για 45-60 λεπτά. Στη συνέχεια αδειάστε τη σάλτσα και δέστε την με το άμυλο καλαμποκιού. Σερβίρετε τις κοτολέτες μαζί με τη σάλτσα.
IN MITULIS (Μύδια)
(Aπικ. 9, 9)
Συστατικά:
------------
1kg φρέσκα μύδια
100ml Liquamen
1 πράσο, λεπτοκομμένο
1 κγ κύμινο
200ml Passum
1 κσ κομμένο Saturei
500ml άσπρο κρασί
ca. 500ml νερό
Οδηγιές:
-------------
Πρώτα βρέξτε και καθαρίστε καλά τα μύδια. Ανακατέψτε μαζι το Liquamen, το κρασί,
το νερό, το Passum και τα μπαχαρικά. Βράστε το ζουμί για 20 λεπτά, και κατόπιν προσθέστε τα μύδια. Βράστε για 10 λεπτά ακόμη και έπειτα σερβίρετε.
SCILLAS (Μεγάλες γαρίδες)
(Aπικ. exc. 17)
Συστατικά:
------------
500g μαγειρεμένες (ή βρασμένες) μεγάλες γαρίδες
1 κγ πράσινο πιπέρι
1 κσ Liebstoeckl
1/2 κγ τριμμένοι σπόροι σέλινου
2-3 κσ ξύδι
100ml Liquamen (ή 1/2 κγ αλάτι)
4-5 σφιχτοί βρασμένοι κρόκοι αυγού
Οδηγίες:
-------------
Μαγείρέψτε τις γαρίδες. Τρίψτε το πράσινο πιπέρι, το Liebstoeckl, και τους σπόρους του σέλινου. Προσθέστε το Liquamen, το ξύδι και τους κρόκους και ανακατέψτε καλά. Περιχύστε τις γαρίδες με το μίγμα και σερβίρετέ τις.
ΠΗΓΉ ΜΑΣ: ΤΟ BLOG ΦΟΙΤΗΤΟΥΠΟΛΗ
Πέμπτη 3 Νοεμβρίου 2011
Μάραθος (Μάραθο το φαρμακευτικό - Foeniculum officinales)
Ανήκει στην οικογένεια των Σκιαδανθών (Umpelliferae) και άλλες ονομασίες είναι Μάραθρο, Αγριομάραθο, Αμαραθιά. Παλιά οι Κινέζοι και οι Ινδοί θεωρούσαν το μάραθο αντίδοτο για τα δαγκώματα των φιδιών και των σκορπιών. Οι Αρχαίοι Έλληνες το έλεγαν «μάραθρον» και το θεωρούσαν σύμβολο επιτυχίας. Φαίνεται ότι οφείλει τ’ όνομά του στη μνήμη της νίκης κατά των Περσών στο Μαραθώνα το 490 π.Χ. Ο Πλίνιος το αναφέρει σε συνταγές του με περισσότερες από 20 ενδείξεις, ενώ πίστευε ότι τα φίδια έτρωγαν μάραθο για ν' αλλάζουν δέρμα. Το 10ο αιώνα συνδέθηκε με τη μαγεία, ενώ το Μεσαίωνα είχε συνδεθεί με το αδυνάτισμα, γιατί πιστευόταν ότι οι σπόροι του έκοβαν την όρεξη.
Είναι φυτό πολυετές που φτάνει τα 2μ. σε ύψος. Η ρίζα του είναι σαρκώδης σαν του καρότου από την οποία βγαίνει ένας όρθιος βλαστός, αυλακωτός με μπλε ζώνες. Ρίχνει τα βαθυπράσινα φύλλα του, που ξαναβγαίνουν με τις πρώτες βροχές. Έχουν μακριούς μίσχους, είναι σύνθετα, πετροσχιδή και μοιάζουν με του Άνηθου. Τα πολλά μικρά κίτρινα άνθη του βγαίνουν σε ταξιανθίες το καλοκαίρι, πάνω σε μακριούς ανθοφόρους βλαστούς. Οι σπόροι του ωριμάζουν το φθινόπωρο και είναι μακρόστενοι, κυρτοί, με πέντε πλευρές και χρώμα συνήθως καστανό.
Στη Μάνη φυτρώνει σε πολλές περιοχές, ανάμεσα στις σχισμές των βράχων και δίπλα στους τρόχαλους τοίχους. Το παραδοσιακό χωριό Μάραθος στο Δήμο Οιτύλου, πήρε το όνομά του από το Μάραθο που φυτρώνει σε μεγάλες ποσότητες γύρω από το χωριό όπως και ο Άρτουκας. Πολλαπλασιάζεται πολύ γρήγορα. Αν φυτέψεις Μάραθο σε περιοχή που δεν έχει, μέσα σε λίγα χρόνια η περιοχή αυτή θα γεμίσει από καινούργια φυτά.
Η Μανιάτισσα νοικοκυρά, βάζει μάραθο ακόμα και σήμερα στα νηστίσιμα της Σαρακοστής, τις αγκινάρες, τους ντολμάδες, στο χταπόδι, στις χορτόπιτες και σε ωμές σαλάτες για το εξαίσιο άρωμα που τους προσδίδει. Με μάραθο αρωματίζονται οι ελιές, τα τουρσιά και το ξύδι που φτιάχνονται στο σπίτι, ενώ ο μαραθόσπορος μπορεί να προστεθεί στο ψωμί, αλλά και στο γαρνίρισμα φαγητών.
Στη φαρμακευτική χρησιμοποιείται για τον πόνο των ματιών, της κυστίτιδας, των αρθριτικών. Προφυλάσσει από τη γρίπη, το βήχα, τον κοκίτη, το άσθμα, τις στομαχικές διαταραχές, τη ναυτία, τους κοιλιακούς πόνους των παιδιών. Οι σπόροι του μπορούν ν' αρωματίζουν το νερό που δίνουν στα μωρά και τα βοηθά στην πέψη. Είναι ευεργετικός στα μαλλιά και αντιρυτιδικός. Λέγεται ότι αυξάνει το γάλα στις θηλάζουσες μητέρες, ενώ χρησιμοποιείται για τον καθαρισμό και τον αρωματισμό του στόματος. Το αιθέριο έλαιο των σπόρων του, που περιέχει 6% αιθέρια έλαια ανηθόλης και μαραθόλης, χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία, ποτοποιεία (ιδιαίτερα σε λικέρ όπως στο Αψέντι των Άλπεων) και στη βιομηχανία καλλυντικών
Είναι φυτό πολυετές που φτάνει τα 2μ. σε ύψος. Η ρίζα του είναι σαρκώδης σαν του καρότου από την οποία βγαίνει ένας όρθιος βλαστός, αυλακωτός με μπλε ζώνες. Ρίχνει τα βαθυπράσινα φύλλα του, που ξαναβγαίνουν με τις πρώτες βροχές. Έχουν μακριούς μίσχους, είναι σύνθετα, πετροσχιδή και μοιάζουν με του Άνηθου. Τα πολλά μικρά κίτρινα άνθη του βγαίνουν σε ταξιανθίες το καλοκαίρι, πάνω σε μακριούς ανθοφόρους βλαστούς. Οι σπόροι του ωριμάζουν το φθινόπωρο και είναι μακρόστενοι, κυρτοί, με πέντε πλευρές και χρώμα συνήθως καστανό.
Στη Μάνη φυτρώνει σε πολλές περιοχές, ανάμεσα στις σχισμές των βράχων και δίπλα στους τρόχαλους τοίχους. Το παραδοσιακό χωριό Μάραθος στο Δήμο Οιτύλου, πήρε το όνομά του από το Μάραθο που φυτρώνει σε μεγάλες ποσότητες γύρω από το χωριό όπως και ο Άρτουκας. Πολλαπλασιάζεται πολύ γρήγορα. Αν φυτέψεις Μάραθο σε περιοχή που δεν έχει, μέσα σε λίγα χρόνια η περιοχή αυτή θα γεμίσει από καινούργια φυτά.
Η Μανιάτισσα νοικοκυρά, βάζει μάραθο ακόμα και σήμερα στα νηστίσιμα της Σαρακοστής, τις αγκινάρες, τους ντολμάδες, στο χταπόδι, στις χορτόπιτες και σε ωμές σαλάτες για το εξαίσιο άρωμα που τους προσδίδει. Με μάραθο αρωματίζονται οι ελιές, τα τουρσιά και το ξύδι που φτιάχνονται στο σπίτι, ενώ ο μαραθόσπορος μπορεί να προστεθεί στο ψωμί, αλλά και στο γαρνίρισμα φαγητών.
Στη φαρμακευτική χρησιμοποιείται για τον πόνο των ματιών, της κυστίτιδας, των αρθριτικών. Προφυλάσσει από τη γρίπη, το βήχα, τον κοκίτη, το άσθμα, τις στομαχικές διαταραχές, τη ναυτία, τους κοιλιακούς πόνους των παιδιών. Οι σπόροι του μπορούν ν' αρωματίζουν το νερό που δίνουν στα μωρά και τα βοηθά στην πέψη. Είναι ευεργετικός στα μαλλιά και αντιρυτιδικός. Λέγεται ότι αυξάνει το γάλα στις θηλάζουσες μητέρες, ενώ χρησιμοποιείται για τον καθαρισμό και τον αρωματισμό του στόματος. Το αιθέριο έλαιο των σπόρων του, που περιέχει 6% αιθέρια έλαια ανηθόλης και μαραθόλης, χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία, ποτοποιεία (ιδιαίτερα σε λικέρ όπως στο Αψέντι των Άλπεων) και στη βιομηχανία καλλυντικών
Πέμπτη 8 Σεπτεμβρίου 2011
Κρητική διατροφή και καρδιά!!!!
“Εβδομάδες καρδιάς” με κρητική διατροφή
Μόναχο
Οι θεραπευτικές ιδιότητες της κρητικής διατροφής είναι γνωστές στην παγκόσμια ιατρική κοινότητα ήδη από τη δεκαετία του ’60. Στο μεταξύ, όμως, έχουν προχωρήσει και οι έρευνες, οι οποίες, όπως επισημαίνεται σε δημοσίευμα της ιστοσελίδας της Ντόιτσε Βέλε (“ΝΒ”), αποτελούν πλέον τη βάση για συγκεκριμένα προγράμματα,
που αφορούν καρδιοπαθείς και εφαρμόζονται από Γερμανούς γιατρούς.
Xαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί διευθυντής καρδιολογικής κλινικής στη λίμνη Κίμζε της Βαυαρίας. Πρόκειται για τον Ούλριχ Χίλντεμπραντ, της κλινικής Σαντ Ίρμινγκαρντ, ο οποίος προσπαθεί να περάσει μέσα από τον τρόπο ζωής την κρητική διατροφή. Άλλωστε, για τους καρδιοπαθείς ο στόχος είναι να μάθουν να προφυλάσσονται από νέα εμφράγματα και όπως είπε ο Γερμανός καρδιολόγος, νεώτερες έρευνες δείχνουν ότι «σε ποσοστό 80% μπορεί να αποτραπεί ένα έμφραγμα με τον τρόπο ζωής, την κίνηση, τη διατροφή, την ισορροπημένη ζωή».
Μειώνεται
η θνησιμότητα κατά 60%
Η επιστημονική του σχέση με την Κρήτη ανάγεται στην αποκαλούμενη «Έρευνα των 7 χωρών», (Ελλάδα – Κρήτη και Κέρκυρα, Γιουγκοσλαβία, Ιταλία, Ολλανδία, ΗΠΑ, Ιαπωνία, Φινλανδία), η οποία έδωσε την πρώτη επιστημονική διαπίστωση ότι στη Μεσόγειο κάτι διαφορετικό συμβαίνει απ’ ό,τι στον Βορρά της Ευρώπης. Κυρίως στην Κρήτη, όπου το ποσοστό των καρδιοπαθειών είναι ένα μικρό κλάσμα μόνον σε σύγκριση με τη Φινλανδία.
Ο δρ Χίλντεμπραντ ανέφερε πως «έπειτα από την έρευνα Lyon Heart Study 1988-1996, από όπου προέκυψε ότι στους 300 ασθενείς με κρητική διατροφή, οι οποίοι συγκρίθηκαν με ασθενείς που διατρέφονταν βάσει των συστάσεων ευρωπαϊκών και αμερικανικών καρδιολογικών ενώσεων, η θνησιμότητα ήταν 60% μικρότερη».
Ο Γερμανός καρδιολόγος πρόσθεσε πως, «στην αρχή φάνηκε απίστευτο, αλλά οι έρευνες έδειξαν ότι ισχύει πράγματι, και αυτό οδήγησε στο να αναθεωρήσουν όλες οι καρδιολογικές ενώσεις τις συστάσεις τους προς την κατεύθυνση της μεσογειακής διατροφής και στην κρητική διατροφή της δεκαετίας του ’50».
Αυτό πρακτικά σημαίνει πολλά λαχανικά, φρούτα, λίγο κρέας, την Κυριακή ή τις γιορτές, όσπρια, πολύ ελαιόλαδο και «Ωμέγα 3» από καρύδια, σαλιγκάρια και λαχανικά.
Επιστροφή
στη διατροφή του 1950
Ακριβώς αυτά, όμως, είναι και τα χαρακτηριστικά της διατροφής, που εφήρμοσε ο Ούλριχ Χίλντεμπραντ, στην καρδιολογική κλινική της Κίμζε. «Ο μάγειρας με κοίταξε με γουρλωμένα μάτια», ανέφερε χαρακτηριστικά, «μου είπε να ασχοληθώ με την ιατρική και να αφήσω σ’ αυτόν την κουζίνα. Αλλά κατάφερα να τον πείσω και ξεκινήσαμε σ’ ένα μοναστήρι ένα πρόγραμμα, όπου προσφέρουμε στους ασθενείς και στους συγγενείς τους τις λεγόμενες εβδομάδες καρδιάς».
Και επειδή είναι δύσκολο, όπως επεσήμανε ο Γερμανός καρδιολόγος, να προσφέρεις αυθεντική κρητική διατροφή σε ένα μοναστήρι στη Βαυαρία, το πρόγραμμα προσφέρεται και στην Κρήτη. Το ξεκίνησε πριν εφτά χρόνια στο χωριό Μηλιά. Μάλιστα, εδώ και πέντε χρόνια προσφέρεται και κοντά στη Χερσόνησο αλλά και στο Ρέθυμνο, το πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαΐου, καθώς και το δεύτερο του Οκτωβρίου.
«Είναι περίπου 60 – 80 άτομα», πρόσθεσε ο δόκτορας Χίλντεμπραντ, «τα οποία κατεβαίνουν στην Κρήτη, μαζί με μια ομάδα 10 – 15 ατόμων, που συγκροτείται από γιατρούς, ψυχολόγους, μαγείρους και θεραπευτές. Η ανταπόκριση είναι μεγάλη. Εκεί που σκεφτόμουν πώς να πείσω την επιστημονική ομάδα να κατεβαίνει κάθε χρόνο στην Κρήτη, τώρα γκρινιάζει όποιος δεν του το προτείνω».
Κρητική διατροφή
στο Μόναχο
Πέρα, όμως, από το «άντρο» του δόκτορα Χίλντεμπραντ στην Κίμζε, βραδιά κρητικής διατροφής διοργανώθηκε πρόσφατα και στην πρωτεύουσα της Βαυαρίας, το Μόναχο. Ήταν μια πρωτοβουλία του Συνδέσμου Εξαγωγέων Κρήτης, που είχε την υποστήριξη του εμπορικού τμήματος του Γενικού Προξενείου Μονάχου και της Ομοσπονδίας Κρητικών Συλλόγων Γερμανίας.
Μιλώντας στη «ΝΒ», ο αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων, Γιώργος Ανδρεαδάκης, επεσήμανε τη σημασία τέτοιων στοχευμένων ενεργειών. Ταυτόχρονα, αναγνώρισε την υστέρηση που είχαν σε θέματα τυποποίησης και προβολής, τόσο τα ελληνικά, όσο και τα κρητικά προϊόντα.
«Θεωρούσαμε ότι και μόνον η ποιότητα του προϊόντος θα μπορούσε να κερδίσει τον καταναλωτή. Όμως για να πάει στο ράφι ο καταναλωτής και να πάρει ένα προϊόν κρητικό πρέπει να έχει και το ανάλογο ντιζάιν, που έχουν τα ανταγωνιστικά μας προϊόντα. Έχουμε κάνει σημαντικά βήματα. Δεν είναι αρκετά, αλλά πιστεύω ότι χρειάζεται στο κομμάτι της προβολής και προώθησης να δώσουμε μια μεγαλύτερη βαρύτητα και να κάνουμε και ένα στρατηγικό σχέδιο. Όχι μεμονωμένες ενέργειες και μετά να το ξεχνάμε, αλλά να έχουμε μια συνέχεια», πρόσθεσε ο κ. Ανδρεαδάκης.
Φαστφούντ: η νέα απειλή
Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της κρητικής διατροφής είναι μοναδικά, είπε στη «ΝΒ» ο Νίκος Ψυλλάκης, δημοσιογράφος και συγγραφέας πολυάριθμων βιβλίων για την κρητική διατροφή. Στην έρευνά του -αναφέρεται στο δημοσίευμα- συνάντησε δεκάδες από εκείνους που συμμετείχαν στην αποκαλούμενη «Έρευνα των 7 χωρών», η οποία, όπως επεσήμανε «δεν έχει κλείσει, διότι οι Κρητικοί ζουν ακόμα».
Πάντως, ο κ. Ψυλλάκης παραδέχτηκε ότι η κρητική διατροφή κινδυνεύει σήμερα από τα φαστφούντ που αποτελούν -όπως είπε- «το παράδοξο της Κρήτης» και πρόσθεσε: «Σε πάρα πολλές ορεινές περιοχές υπάρχουν άνθρωποι που τρέφονται όπως οι παππούδες τους. Υπάρχουν όμως και άλλοι που τρώνε πάρα πολύ κρέας. Στην Κρήτη, λοιπόν, σήμερα έχουμε μια διαφοροποίηση, κυρίως στις μικρότερες γενιές. Καταβάλλονται προσπάθειες από όλους και οι προσπάθειες αυτές αρχίζουν κάπως να αποδίδουν».
πηγή: http://www.haniotika-nea.gr/index.php?art_id=30661
Η μεσογειακή διατροφή κατά της άνοιας!!!!!!!!
Ασπίδα προστασίας κατά της άνοιας και της νόσου Alzheimer αποτελούν οι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά δίαιτες, όπως είναι η μεσογειακή διατροφή, όπως επισημαίνεται σε ανακοινώσεις με θέματα «Αντιοξειδωτικές ουσίες και διατροφή στην άνοια» και «Διατροφή και άνοια», που παρουσιάζονται στο 6ο Πανελλήνιο Διεπιστημονικό Συνέδριο Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών, στη Θεσσαλονίκη.
Στα πρώιμα στάδια της άνοιας παρατηρείται οξειδωτική βλάβη στον εγκέφαλο, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονώδεις αντιδράσεις στον εγκέφαλο που επιδεινώνουν τη βαρύτητα της άνοιας. Οι αντιοξειδωτικοί και νευροπροστατευτικοί παράγοντες που περιέχονται στα τρόφιμα φαίνεται ότι παρέχουν προστασία κατά της άνοιας.
Επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι ορισμένες δίαιτες που είναι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά, όπως είναι η μεσογειακή διατροφή, έχουν συσχετιστεί με μικρότερο ποσοστό εκδήλωσης της νόσου Alzheimer και μπορούν να συμβάλλουν στην πρόληψη και θεραπεία της άνοιας.
Επίσης, έρευνες σε ζώα έδειξαν ότι τα διαιτητικά αντιοξειδωτικά ελαττώνουν την εναπόθεση της β-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο, την λιπιδική υπεροξείδωδη, τις βλάβες του DNA, την νευροτοξικότητα και την απώλεια νευρώνων, δηλαδή των παραγόντων πού συμβάλουν στην εμφάνιση άνοιας και Alzheimer.
Συνεπώς, για την πρόληψη της άνοιας συνιστάται η καθημερινή κατανάλωση τουλάχιστον έξι μερίδων φρέσκων φρούτων και λαχανικών, δύο μικρομερίδων λιπαρών ψαριών την εβδομάδα αλλά και ξηρών καρπών, σπόρων, ελαιολάδου, πράσινου τσαγιού και κόκκινου κρασιού.
Σύμφωνα με στοιχεία έρευνας που διεξήχθη σε δείγμα 8.000 υγιών ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Neurology και που έχουν περιληφθεί σε ανακοίνωση με θέμα «Άνοια και διατροφή» που παρουσιάζεται στο συνέδριο, οι άνθρωποι που κατανάλωναν ψάρια τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα είχαν 40% χαμηλότερες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια, ενώ η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μία φορά την ημέρα μείωνε τον κίνδυνο κατά 35%. Ωστόσο, η κατανάλωση άλλων τύπων λαδιών που περιέχουν ω-6, όπως το ηλιέλαιο, αντί για ω-3 λιπαρά διπλασίαζε τον κίνδυνο.
Ο λόγος που οι τροφές αυτές ή τα συμπληρώματα διατροφής μπορούν ενδεχομένως να απομακρύνουν την άνοια δεν είναι γνωστός. Όμως, πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα αντιοξειδωτικά μπορούν να περιορίσουν τη βλάβη στα κύτταρα του σώματος, συμπεριλαμβανομένων των εγκεφαλικών κυττάρων, που είναι αθροιστική κατά τη διάρκεια της ζωής.
Πηγή: http://news.pathfinder.gr/health/533636.html
Στα πρώιμα στάδια της άνοιας παρατηρείται οξειδωτική βλάβη στον εγκέφαλο, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονώδεις αντιδράσεις στον εγκέφαλο που επιδεινώνουν τη βαρύτητα της άνοιας. Οι αντιοξειδωτικοί και νευροπροστατευτικοί παράγοντες που περιέχονται στα τρόφιμα φαίνεται ότι παρέχουν προστασία κατά της άνοιας.
Επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι ορισμένες δίαιτες που είναι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά, όπως είναι η μεσογειακή διατροφή, έχουν συσχετιστεί με μικρότερο ποσοστό εκδήλωσης της νόσου Alzheimer και μπορούν να συμβάλλουν στην πρόληψη και θεραπεία της άνοιας.
Επίσης, έρευνες σε ζώα έδειξαν ότι τα διαιτητικά αντιοξειδωτικά ελαττώνουν την εναπόθεση της β-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο, την λιπιδική υπεροξείδωδη, τις βλάβες του DNA, την νευροτοξικότητα και την απώλεια νευρώνων, δηλαδή των παραγόντων πού συμβάλουν στην εμφάνιση άνοιας και Alzheimer.
Συνεπώς, για την πρόληψη της άνοιας συνιστάται η καθημερινή κατανάλωση τουλάχιστον έξι μερίδων φρέσκων φρούτων και λαχανικών, δύο μικρομερίδων λιπαρών ψαριών την εβδομάδα αλλά και ξηρών καρπών, σπόρων, ελαιολάδου, πράσινου τσαγιού και κόκκινου κρασιού.
Σύμφωνα με στοιχεία έρευνας που διεξήχθη σε δείγμα 8.000 υγιών ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Neurology και που έχουν περιληφθεί σε ανακοίνωση με θέμα «Άνοια και διατροφή» που παρουσιάζεται στο συνέδριο, οι άνθρωποι που κατανάλωναν ψάρια τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα είχαν 40% χαμηλότερες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια, ενώ η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μία φορά την ημέρα μείωνε τον κίνδυνο κατά 35%. Ωστόσο, η κατανάλωση άλλων τύπων λαδιών που περιέχουν ω-6, όπως το ηλιέλαιο, αντί για ω-3 λιπαρά διπλασίαζε τον κίνδυνο.
Ο λόγος που οι τροφές αυτές ή τα συμπληρώματα διατροφής μπορούν ενδεχομένως να απομακρύνουν την άνοια δεν είναι γνωστός. Όμως, πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα αντιοξειδωτικά μπορούν να περιορίσουν τη βλάβη στα κύτταρα του σώματος, συμπεριλαμβανομένων των εγκεφαλικών κυττάρων, που είναι αθροιστική κατά τη διάρκεια της ζωής.
Πηγή: http://news.pathfinder.gr/health/533636.html
Τρίτη 19 Ιουλίου 2011
ΓΛΥΚΟ ΨΥΓΕΙΟΥ της φίλης μας" Despina-Maria Xezonaki "ΔΡΟΣΕΡΟ ΚΑΙ ΕΛΑΦΡΥ!!!!!! Δοκιμάστε το!!!!!!
2 ΠΑΚΕΤΑ ΜΠΙΣΚΟΤΑ ΤΥΠΟΥ ΜΙΡΑΝΤΑ
1 ΛΙΤΡΟ ΓΑΛΑ
2 ΦΑΚΕΛΑΚΙΑ ΚΡΕΜΑ ΣΚΟΝΗ
1-2 ΦΑΚΕΛΑΚΙΑ ΖΕΛΕ ΟΤΙ ΓΕΥΣΗ ΘΕΛΕΤΕ
ΦΤΙΑΧΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΚΡΕΜΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΟΔΗΓΙΕΣ.ΒΟΥΤΑΜΕ ΕΝΑ ΕΝΑ ΤΑ ΜΠΙΣΚΟΤΑ ΣΤΙΓΜΙΑΙΑ ΣΕ ΓΑΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΡΩΝΟΥΜΕ ΣΕ ΕΝΑ ΠΥΡΕΞ Ή ΕΝΑ ΟΡΘΟΓΩΝΙΟ ΤΑΠΕΡ ΜΕΓΑΛΟ.ΑΠΛΩΝΟΥΜΕ ΤΗ ΜΙΣΗ ΚΡΕΜΑ, ΒΑΖΟΥΜΕ ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΣΤΡΩΣΗ ΜΠΙΣΚΟΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΚΡΕΜΑ, ΑΦΗΝΟΥΜΕ ΝΑ ΚΡΥΩΣΕΙ. ΒΑΖΟΥΜΕ ΜΙΑ ΣΤΩΣΗ ΦΡΟΥΤΑ ΣΕ ΚΥΒΑΚΙΑ(ΑΝ ΘΕΛΟΥΜΕ) ΚΑΙ ΡΙΧΝΟΥΜΕ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ ΤΟ ΖΕΛΕ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΕΤΟΙΜΑΣΕΙ ΚΡΥΟ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΠΗΧΤΟ.ΤΟ ΒΑΖΟΥΜΕ ΣΤΟ ΨΥΓΕΙΟ ΝΑ ΣΦΙΞΕΙ ΤΟ ΖΕΛΕ.
ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΤΑ ΦΡΟΥΤΑ ΝΑ ΜΕΙΝΟΥΝ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΚΡΕΜΑ, ΒΑΛΤΕ ΛΙΓΟ ΖΕΛΕ ΚΑΙ ΒΑΛΤΕ ΣΤΟ ΨΥΓΕΙΟ ΝΑ ΠΗΞΕΙ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΡΙΞΤΕ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΖΕΛΕ!
Κυριακή 10 Ιουλίου 2011
Σαν τον παλιό καλό καιρό....... "κρασομεζές-μπυρομεζές Anna Livelovelaugh"
Ενας κρασο-μπυρομεζες μοναδικος,
και σχετικα ευκολος που απαιτει μονο λιγη μεριμνα ομως καποια στιγμη μεσα στον χρονο!
Θα χρειαστει ειτε να τον ετοιμασουμε το Πασχα που εχουμε στη διαθεση μας την μπολια απο τον οβελια, και να τον τιμησουμε τοτε, ειτε να φυλαξουμε στην καταψυξη μας την "πασχαλινη" μπολια για οποτε θελησουμε να τον ετοιμασουμε!!! Οσοι τυχεροι εχουν ολη τη χρονια προσβαση σε στανες και προβατακαι/κατσικακια, θα εχουν στη διαθεση τους μπολια οποτε θελουν χωρις να μεριμνησουν!
Επι της ουσιας (και τι ουσια!!!!!!!!!!) τωρα,....
Θα χρειαστουμε εκτος απο την μπολια, κομμενη σε τετραγωνα κομματια διασστασεων μια παλαμη x μια παλαμη,
κομματια συκωτι σε φιλετο (απο τον χασαπη μας που τον ΕΜΠΙΣΤΕΥΟΜΑΣΤΕ),
και για την γεμιση μπολικο φρεσκο ψιλοκομμενο μαιντανο, σκοραδακι επισης ψιλοκομμενο και πιπερακι μπολικο (κατα προτιμηση φρεσκοκομμενο) και αλατακι.
Περνουμε ενα φιλετο συκωτι και στη μιση επιφανεια του στρωνουμε το μιγμα της γεμισης (μαιντανος-σκορδο-πιπερακι-αλατακι), διπλωνουμε το συκωτι στα 2 και το τοποθετουμε πανω σ ενα "φυλλο" μπολιας και τυλιγουμε καλα και σφιχτα με τη βοηθεια οδοντογλυφιδων! Επαναλαμβανουμε μεχρι να τελειωσουν τα υλικα μας! Υποψιν, οταν τον δοκιμασετε τουτο τον μεζε θα θελετε να επαναλμβανετε και να μην τελειωνει ποτε!
Ετοιμαζετε την ψησταρια σας, και ψηνετε το μεζε στα καρβουνα με προσοχη μην σας καει!
Στο σερβιρισμα, αφαιρειτε τις οδοντογλιφιδες (!!!!!!!!!!!), αφαιρειτε και τιν μπολια (οποιοι θελουν και οποιων η χοληστερινη ειναι μικρη παιδουλα ακομα!), ραντιζετε με λεμονακι, λιγο αλατακι και λιιιιιγη ριγανιτσα!!!!!!!!!!!!
Και ξεκινα η απολαυση!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Αααααααααααααααααν, σας μεινει κανενα κομματι (σ εμας δεν μενει ποτε!) μπορειτε να το ζεστανετε και να το απολαυσετε "σαν καινουριο", γι αυτο καλο ειναι να "ξεντυνετε
απο την μπολια μονο τα κομματια που θα απολαυσετε καθε φορα, ετσι ωστε να μενει τρυφερο και ζουμερο το συκωτι και να μην στεγνωνει, γυμνο απο τη μπολια του!
Ελπιζω να το δοκιμασετε και να το απολαυσετε!!!!!!!!!!!!!!!!
(Σημ. Ακριβεις ποσοτητες μην περιμενετε απο την Anna Livelovelaugh, μιας και ειναι της σχολης της μαμας της (μαγειρισσας αμετρητων σκουφων και αστερων!) και της γιαγιας της, της σοχλης του "Ποσο? Ε, με το ματι!".
;-)))
Πέμπτη 7 Ιουλίου 2011
Παγωτίνια σάντουιτςςςςςςς Anna Livelovelaugh!!!!!!!
Ενα δωρακι!
Παγωτινια σαντουιτςςςςςςς
Μπισκοτα Petit-buerre (τα αυθεντικα ή τυπου): Στωνουμε με αυτα ταψακι που χωρα στην καταψυξη μας αφενος, αφετερου να ειναι οσο το δυαντον ορθες οι γωνιες του ταψιου και οχι..."κουρμπωτες"! Θα καταλαβετε γιατι!
1 εβαπορε μεγαλο (κανονικο ή light) - 1 ζαχαρουχο - 2 φακελακια κρεμα στιγμης βανιλια Γιωτης: Ανακατευουμε τα υγρα πρωτα και μετα με τη σκονη κανουμε μια κρεμα. Προσθετουμε για αρωμα ειτε βανιλιες ή ποτο αρωματικο! Εγω τρελαινομαι για το αμαρετο/πικραμυγδαλο.
Κραταμε στην ακρη αυτη την κρεμα.
1 μεγαλη κρεμα γαλακτος ή (καλυτερα) 1 κονσερβα φυτικη κρεμα για σαντιγυ ELMO ή ΜΟΡΦΑΤ: Χτυπαμε καλα ωστε να παρουμε μια σαντιγυ, συμφωνα με τις οδηγιες του κουτιου.
Αναμιγνυουμε τις 2 κρεμες και προσθετουμε οτι "πονηρια" θελουμε!
Σταγονες σοκολατας, τρουφα, καβουρντισμενους ξηρους καρπους!
Στρωνουμε την κρεμα στα μπισκοτα και καλυπτουμε ξανα με μπισκοτα ΠΡΟΣΕΧΟΝΤΑΣ να υπαρχει αναλογια-αντιστοιχια της διαταξης των κατω μπισκοτων με τα πανω.
Καλο ειναι να μην ειναι πολυ ψηλη η γεμιση ωστε να ...δαγκωνεται ευκολα και κομψα το σαντουιτσακι! ;-)
Τα βαζουμε στην καταψυξη να παγωσουν καλα!!!!!!!!!!!
Τα βγαζουμε και τα κοβουμε ετσι οπως μας "οδηγουν" τα ορια καθε μπισκοτου, και τα φυλαμε σε ταπερακι παλι στην καταψυξη!
Μαγνητοφωνηστε τα βογγητα οσων θα τα δοκιμασουν! ;-Ρ
Εξτρα τσαχπινια για πιο λουξουριους κερασμα: λιωστε σοκολατα και βουτηχτε τα παγωμενα και κομμενα σαντουιτσακια μεχρι τη μεση, παγωστε και εχετε μια αλλη εκδοχη, πιο ζηλευτη ακομα!
Καλη επιτυχια και καλες μαγειρικες!
Μπιφτέκια όχι μόνο νόστιμα αλλά αφράτα και ζουμερά!!!!!!!
μισό κιλό κιμά
1 αβγό
3-4 κουτ. σούπας φρυγανιά τριμμένη
4 κουτ. σούπας λάδι
2 κουτ. σούπας ξύδι ή λευκό κρασί
2 κουτ. γλυκού ρίγανη
δυόσμο αποξηραμένο (κατά βούληση)
ένα τριμμένο κρεμμύδι
τυρί ρεγκάτο τριμμένο (μία χούφτα κατ' εκτίμηση ή αλλιώς κατά βούληση)
Μία μικρή ή μέτρια ντομάτα τριμμένη στον τρίφτη
αλάτι και πιπέρι
Εκτέλεση:
Σε ένα μπολ τοποθετούμε τον κιμά, χτυπάμε ελαφρά το αυγό και το προσθέτουμε στον κιμά. Προσθέτουμε τη φρυγανιά, το κρεμμύδι, το λάδι, το ξύδι ή το κρασί, τη ρίγανη, το δυόσμο, το τυρί, τη ντομάτα και το αλατοπίπερο και ζυμώνουμε καλά τον κιμά μας.
Σκεπάζουμε το μπολ και το τοποθετούμε στο ψυγείο για τουλάχιστον 2 ώρες. (Εγώ ζυμώνω τον κιμά από το πρωί χωρίς το κρεμμύδι και το απόγευμα προσθέτω το κρεμμύδι, πλάθω και ψήνω τα μπιφτέκια στο γκριλ).
Το επόμενο βήμα μας είναι να πλάσουμε τα μπιφτέκια μας και να τα ψήσουμε στο γκριλ με ελάχιστο λαδάκι.
Όταν γυρίσουμε τα μπιφτέκια, μπορούμε λίγο πριν ολοκληρωθεί το ψήσιμο, να προσθέσουμε μία φετούλα τυρί τοστ και μία ροδέλα ντομάτας να ροδίσουν λίγο.
Σημείωση: Το ξύδι και το κρασί βοηθάνε στο να γίνει το μίγμα πιο αφράτο και η ντοματούλα εκτός από νοστιμιά κρατάει τα μπιφτέκια ζουμερά αν και ψητά στο γκριλ. Η μητέρα μου συχνά, εκτός από λίγη τριμμένη ντομάτα, προσθέτει ένα κολοκυθάκι τριμμένο και αντί για ρεγκάτο μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τριμμένη φέτα. Πολύ πολύ νόστιμο. Καλή όρεξηηηηηηη
Τετάρτη 6 Ιουλίου 2011
Η μακαρονάδα της Marie .......με λίγο γιαουρτάκι αλλά πολλή νοστιμιά!!!
Με τρέλανες με τις μακαρονάδες σου ,μου λέει η φίλη μας η Marie.....τι θα γίνει τα έχεις βάλει με το γιαουρτάκι μου??? Πάει η δίαιτά μου???? Την ονομάζω λοιπόν την μακαρονάδα "της Marie" και σας παραθέτω την συνταγή και τα υλικά παρακάτω......είναι νοστιμότατη και σας προτείνω να την δοκιμάσετε όσοι το έχετε ρίξει στην δίαιτα σαν την φίλη μας!!!
Υλικά για ένα πιάτο :
180 γραμμάρια μακαρόνια
100 γραμμάρια γιαούρτι
1 κουταλιά της σούπας ελαιόλαδο
μισή χούφτα δυόσμο
μισή χούφτα άνηθο
μισή χούφτα βασιλικό
αλάτι
Εκτέλεση :
Βράζω τα μακαρόνια. Ψιλοκόβω τον δυόσμο, τον άνηθο και τον βασιλικό και τα ανακατεύω με το γιαούρτι, προσθέτω το λαδάκι και λίγο αλάτι. Ανακατεύω με τα μακαρόνια μου και γίνεται μια νόστιμη, μυρωδάτη, δροσερή και ελαφριά μακαρονάδα. Και λίγο παρμεζάνα στό τέλος και είναι ποίημα!!
You
Υλικά για ένα πιάτο :
180 γραμμάρια μακαρόνια
100 γραμμάρια γιαούρτι
1 κουταλιά της σούπας ελαιόλαδο
μισή χούφτα δυόσμο
μισή χούφτα άνηθο
μισή χούφτα βασιλικό
αλάτι
Εκτέλεση :
Βράζω τα μακαρόνια. Ψιλοκόβω τον δυόσμο, τον άνηθο και τον βασιλικό και τα ανακατεύω με το γιαούρτι, προσθέτω το λαδάκι και λίγο αλάτι. Ανακατεύω με τα μακαρόνια μου και γίνεται μια νόστιμη, μυρωδάτη, δροσερή και ελαφριά μακαρονάδα. Και λίγο παρμεζάνα στό τέλος και είναι ποίημα!!
You
Μακαρονάδα με με γαρίδες και παρμεζάνα!!!!!! Η γεύση στο μεγαλείο της!!!!
1 κιλό γαρίδες
2 πακέτα μακαρόνια
1 κιλό ώριμες ντομάτες
2 κρεμμύδια
3 σκελίδες σκόρδο
1 σφηνάκι ούζο
200 γρ χυμό ντομάτας
βασιλικός
1 κουταλιά της σούπας (κοφτή)ζάχαρη
ελαιόλαδο
Εκτέλεση
Καθαρίζω τις γαρίδες. Σε μια κατσαρόλα βάζω ελαιόλαδο(να πάει σε όλο τον πάτο), τσιγαρίζω το ψιλοκομμένο κρεμμύδι και σκόρδο. Σβήνω με το ούζο. Προσθέτω την ντομάτα κομμένη σε μικρά κομμάτια και την ζάχαρη. Προσθέτω τον χυμό, αλατοπιπερώνω. Το αφήνω να βράσει μέχρι να δέσει η σάλτσα. Προσθέτω τις γαρίδες και ψιλοκομμένο βασιλικό, το αφήνω να βράσει για 5 λεπτά. Βράζω τα μακαρόνια, τα σουρώνω και τα ανακατεύω με την σάλτσα.
Στο σερβίρισμα προσθέτω τριμμένη παρμεζάνα και ψιλοκομμένο βασιλικό γιά να τονίσω τη γεύση!!!!!
Εύκολη μακαρονάδα με σάλτσα βασιλικού!!!!!!!
1 πακέτο μακαρόνια ή ότι ζυμαρικό έχετε,βίδες κλπ
4 μεγάλες ώριμες ντομάτες
3 σκελίδες σκόρδο
μια χούφτα βασιλικό
1 κουταλιά του γλυκού ζάχαρη
αλάτι
πιπέρι
ελαιόλαδο
Εκτέλεση
Σε ένα τηγάνι βάζω ελαιόλαδο (να πιάσει όλο τον πάτο, όχι πολύ!!!). Ψιλοκόβω το σκόρδο και το τσιγαρίζω, προσθέτω την ντομάτα αφού πρώτα την έχω τρίψει στον τρίφτη.Ρίχνω τον ψιλοκομμένο βασιλικό, την ζάχαρη και αλατοπιπερώνω. Το αφήνω να βράσει μέχρι να πιει όλα τα ζουμιά της ντομάτας.
Βράζω τα μακαρόνια, τα σουρώνω και τα ανακατεύω καλά με την σάλτσα. Σερβίρω ψιλοκόβωντας βασιλικό και προσθέτω παρμεζάνα.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)